
In onze tijd zijn rocksterren herkenbaar aan hun excessen: roem, schandalen, excentrieke persoonlijkheden en een publiek dat hen idoliseert. Maar wie denkt dat dit een modern verschijnsel is, vergist zich. Vier eeuwen geleden waren het kunstenaars die dezelfde status genoten. Schilders als Michelangelo Merisi da Caravaggio, Leonardo da Vinci, Michelangelo Buonarroti en later Rembrandt van Rijn waren niet slechts ambachtslieden; ze waren de celebrities van hun tijd – bewonderd, berucht en voortdurend onderwerp van roddel.

Wie aan ouder worden denkt, denkt al snel aan achteruitgang. Trager lopen, vaker iets vergeten, minder energie, meer beperkingen. Het is een hardnekkig beeld dat diep in onze cultuur zit: ouderdom als een gestage glijbaan naar verlies. Maar nieuw onderzoek uit de Verenigde Staten zet dat idee stevig op losse schroeven. Uit een grote langlopende studie onder ruim 11.000 ouderen blijkt dat bijna de helft van de 65-plussers in de loop van de jaren juist vooruitging: cognitief, fysiek of op allebei de vlakken.

Veel landen laten zich snel samenvatten. Na een paar dagen weet je hoe het werkt: hoe mensen eten, hoe steden bewegen, wat er telt. Italië doet dat niet. Hoe meer je ziet, hoe minder eenduidig het wordt. Niet omdat het land zo ingewikkeld is, maar omdat elke regio een eigen taal spreekt en dat met grote vanzelfsprekendheid doet. Vertrouwd en tegelijk onverklaarbaar.

Veel mensen denken dat krachttraining alleen iets is voor jonge sporters of voor in de sportschool. Maar juist op latere leeftijd is het één van de belangrijkste vormen van beweging. Met eenvoudige oefeningen met je eigen lichaamsgewicht kun je thuis werken aan sterkere spieren, betere balans en meer energie in het dagelijks leven. En daar is steeds meer wetenschappelijk bewijs voor.

In een tijd waarin Hollywood graag teruggrijpt naar bekende verhalen, is The Bride! een van de meest eigenzinnige herinterpretaties van een klassiek filmicoon. De film uit 2026, geschreven en geregisseerd door Maggie Gyllenhaal, grijpt terug op het universum van Mary Shelley's Frankenstein en de legendarische film Bride of Frankenstein uit 1935 – maar doet dat met een radicale, eigentijdse blik. Met Jessie Buckley en Christian Bale in de hoofdrollen ontstaat een gotische romance die even romantisch als ontregelend is.

Soms voelt een film minder als een verhaal en meer als een ongemakkelijke spiegel. In Dreams (2025), de nieuwe film van de Mexicaanse regisseur Michel Franco, wordt een ogenschijnlijk romantische relatie langzaam ontleed tot een pijnlijke studie van macht, klasse en verlangen. Met Jessica Chastain en balletdanser Isaac Hernández in de hoofdrollen is het resultaat een film die tegelijk sensueel, politiek en verontrustend is.

Er zijn koks die recepten nalaten, en er zijn koks die een manier van kijken nalaten. Alice Waters hoort bij die tweede categorie. Ze is niet alleen de oprichter van Chez Panisse in Berkeley (Californië), maar ook een van de mensen die het moderne idee groot maakten dat eten begint bij bodem, seizoen en boer—en eindigt bij aandacht aan tafel. Sinds 1971 is Chez Panisse een soort levend bewijs dat eenvoud niet hetzelfde is als “simpel”, maar eerder: compromisloos kiezen voor wat eWaters’ invloed reikt inmiddels ver voorbij restaurants: via schooltuinen, leskeukens en voedselonderwijs probeert ze kinderen (en volwassenen) opnieuw te leren wat smaak, zorg en verantwoordelijkheid betekenen echt goed is.

Sommige films zijn groots in schaal, andere in idee. De korte animatiefilm Retirement Plan van de Ierse regisseur John Kelly hoort duidelijk bij die tweede categorie. In nog geen zeven minuten weet de film een verrassend herkenbare vraag op tafel te leggen: wat gaan we eigenlijk doen met onze tijd; later, wanneer we die eindelijk denken te hebben?
.jpg)
Het lijkt een eenvoudige vraag, maar volgens psychologen en medisch onderzoekers kan het regelmatig stellen ervan een krachtig effect hebben op ons welzijn. Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dankbaarheid niet alleen ons humeur verbetert, maar ook onze gezondheid, relaties en zelfs onze levensverwachting kan beïnvloeden.

Veel mensen denken dat creativiteit alleen is weggelegd voor kunstenaars, schrijvers of musici. “Ik ben daar niet goed in, dus ik doe het niet,” zeggen ze. Volgens wetenschappers is dat een misvatting. Creativiteit zit in iedereen en het is bovendien verrassend gezond.

Steeds meer mensen meten hun gezondheid alsof het een beurskoers is. Hartslag, slaapkwaliteit, stappen, bloedsuiker: dankzij smartwatches, ringen en andere wearables kunnen we onze lichamen 24 uur per dag volgen. Maar helpt al die data ons echt gezonder te leven? Of zorgt het soms juist voor meer onrust?

In een tijd waarin gezondheid vaak wordt vertaald in stappen tellen, mindfulness-apps en groene smoothies, verschijnt er af en toe een boek dat een onverwachte bron van welzijn aanwijst. Your Brain on Art: How the Arts Transform Us van Susan Magsamen en Ivy Ross doet precies dat. Hun centrale stelling is zowel eenvoudig als revolutionair: kunst is geen luxe. Kunst is een biologische noodzaak.

Vanaf 13 februari tot en met 17 mei 2026 nodigt het Van Gogh Museum in Amsterdam je uit om de wereld van kleur en betekenis te beleven in de tentoonstelling Geel. Meer dan Van Goghs lievelingskleur. Deze tentoonstelling gaat verder dan het werk van één kunstenaar: het onderzoekt wat geel betekende voor Vincent van Gogh én zijn tijdgenoten én hoe deze kleur kunst, mode, muziek en literatuur rond 1900 beïnvloedde.

Na het afscheid van de traditionele *Nightjet’ nachttreinen heeft het Europese spoor nieuwe levenskracht gekregen. In de lente van 2026 keert de nachttrein tussen Parijs en Berlijn terug — niet als nostalgisch museumstuk maar als een moderne, doordachte, en duurzame reisoptie. Georganiseerd door de Belgische-Nederlandse spoorcoöperatie European Sleeper, betekent deze herintroductie een nieuwe filosofie van reizen: tijd omarmen, landschap ervaren en hoofdstad aan hoofdstad verbinden in een enkele comfortabele nacht.

In 1999 publiceerden de Amerikaanse psychologen James W. Pennebaker en Janel D. Seagal een paper met de veelzeggende titel Forming a Story: The Health Benefits of Narrative in het Journal of Clinical Psychology. Het onderzoek maakte deel uit van een bredere traditie in de psychologie die onderzoekt hoe taal, narratief en emotionele expressie samenhangen met mentale en lichamelijke gezondheid.

Er zijn kunstenaars die ouder worden zoals gebouwen dat doen: ze krijgen patina, scheurtjes, een zekere plechtigheid. En er zijn kunstenaars die ouder worden zoals licht dat doet: het verplaatst zich, breekt, weerkaatst, verdwijnt en verschijnt opnieuw—zonder dat je precies kunt aanwijzen waar het “nu” is. Yayoi Kusama hoort bij die tweede soort. Ze is geboren in 1929, en toch voelt haar werk niet als een late stijl, maar als een voortdurende tegenwoordigheid: urgent, koppig, bijna jeugdig in zijn drang om de wereld te overspoelen.

Op papier is pensioen een datum. In de agenda een afscheid. In de praktijk: een stille verbouwing van het dagelijks leven. De wekker hoeft niet meer. De koffie smaakt hetzelfde, maar valt opeens in een leegte die vroeger was opgevuld door collega’s, deadlines, gedoe bij de printer en dat ene praatje bij het raam.

De eerste weken van maart brengen twee opvallende nieuwe titels naar de streamingplatforms. Twee series die inhoudelijk nauwelijks verder uit elkaar kunnen liggen, maar die allebei mikken op een publiek dat houdt van kwaliteit, karakter en een zekere culturele gelaagdheid. Aan de ene kant is er Vladimir, een psychologisch geladen relatie- en machtsdrama op Netflix. Aan de andere kant presenteert Prime Video Young Sherlock, een ambitieuze herinterpretatie van een van de beroemdste literaire figuren uit de Britse canon. Twee werelden, twee stijlen, twee totaal verschillende vormen van spanning.

Nederland verandert zijn pensioenstelsel. Niet als aankondiging, maar als feit. De Wet toekomst pensioenen is van kracht, de eerste fondsen zijn al overgestapt en uiterlijk op 1 januari 2028 volgt de rest. Voor wie nu met pensioen gaat, al met pensioen is of op het punt staat die keuze te maken, is er een urgente vraag bijgekomen. En voor een specifieke groep zelfs opnieuw: wil je meebewegen met de markt (een variabel pensioen), of wil je vooraf weten waar je aan toe bent (een vaste uitkering)?

Een president. Twee handtekeningen. Nul uitweg. Met La grazia levert Paolo Sorrentino geen flamboyante satire af, maar een strak geregisseerd moreel dossier. Minder barok dan La grande bellezza, minder explosief dan Il Divo, maar thematisch misschien zijn meest directe film tot nu toe.

Op een willekeurige ochtend in januari neem je je iets voor dat tegelijk eenvoudig en ambitieus is: meer bewegen. Misschien schrijf je je in bij een sportschool. Misschien download je een trainingsapp. Misschien besluit je dat dit het jaar wordt waarin je eindelijk structureel gaat wandelen, zwemmen of krachttrainen. Een paar weken later verschuift de aandacht. Werk, afspraken, vermoeidheid. Het schema dat in het begin zo helder leek, begint te wringen. Wat overblijft is een ongemakkelijke gedachte: waarom lukt het niet om iets vol te houden waarvan je weet dat het goed voor je is? De vraag wordt meestal verkeerd gesteld. Niet: welke training is het meest effectief? Maar: wat zorgt ervoor dat je blijft bewegen wanneer het nieuwe eraf is?

Veel mensen merken het rond hun veertigste of vijftigste voor het eerst: je stapt wat minder makkelijk uit de auto, draaien om achterom te kijken voelt stroever en opstaan van de bank kost net iets meer moeite. Dat is geen toeval. Met het ouder worden verliezen spieren, pezen en gewrichten elasticiteit.

In een opvallende tentoonstelling presenteert het Kunstmuseum Den Haag tot 7 juni 2026 London Calling — de eerste grote overzichtspresentatie van naoorlogse Britse figuratieve schilderkunst in Nederland. In samenwerking met Tate uit Londen worden bijna zeventig schilderijen getoond van dertien kunstenaars die de menselijke figuur centraal stellen en zo een tijdsbeeld schetsen van een bruisende kunstscene in de Britse hoofdstad. Londen fungeert niet zozeer als geografische kapstok, maar als bron van ideeën, dialogen en visuele intensiteit.

In cafés, co-workingspaces en online discussiegroepen circuleert één gedachte steeds vaker: Is creativiteit nog houdbaar nu AI ideeën, teksten en beelden kan produceren met ongekende snelheid? De vraag raakt aan iets dat ons menselijk werk en onze identiteit snijdt en de wetenschap speelt een steeds grotere rol in het beantwoorden ervan.

Vanaf 15 november 2025 tot en met 6 april 2026 presenteert Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam de tentoonstelling Beyond Surrealism, een grensverleggende groepstentoonstelling waarin surrealistische meesterwerken uit de museumcollectie in gesprek worden gebracht met werk van zes hedendaagse internationale kunstenaars.

Ze worden al decennia de krachtcentrales van onze cellen genoemd. Een wat schools klinkende metafoor, maar niet onterecht. Mitochondriën zetten de voedingsstoffen die we eten om in ATP – adenosinetrifosfaat – het molecuul dat vrijwel alle cellulaire processen van energie voorziet. Zonder mitochondriën geen spiercontractie, geen hersenactiviteit, geen herstel.

Het enneagram is een persoonlijkheidsmodel dat mensen indeelt in negen basistypen. In plaats van alleen gedrag (“ik ben introvert/extrovert”) probeert het enneagram vooral je innerlijke drijfveren te beschrijven: waarom je doet wat je doet—je kernbehoeften, angsten, automatische patronen en groeirichting. Organisaties als de International Enneagram Association beschrijven het als een (psycho-)spiritueel systeem om persoonlijkheidspatronen en groei in kaart te brengen.

Er is een unieke groep ouderen wiens geheugen en denkvermogen bijna onverminderd scherp blijven, zelfs op hoge leeftijd. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, namelijk dat het brein met het ouder worden onvermijdelijk achteruitgaat, blijkt uit nieuw onderzoek dat sommige hersenen juist opmerkelijk goed in staat zijn om nieuwe neuronen te vormen en hun geheugen te behouden.

Er zijn tentoonstellingen die kunst tonen, en er zijn tentoonstellingen die zélf een kunstwerk zijn. Met Architectural Journey: Frank Gehry kiest de Fondation Louis Vuitton dit voorjaar nadrukkelijk voor dat laatste. Van 4 maart tot en met 12 april 2026 staan niet de schilderijen of sculpturen centraal, maar het gebouw zelf: het spectaculaire museum in het Bois de Boulogne, ontworpen door de Amerikaans-Canadese architect Frank Gehry.

Vogelspotten – of birding – lijkt op het eerste gezicht een rustige bezigheid. Een wandeling, een verrekijker, wat turen naar boomtoppen. Maar onder die kalme buitenkant gebeurt er iets fascinerends: het brein draait op volle toeren. Neurowetenschappelijk onderzoek naar aandacht, natuurbeleving en beloning laat zien dat vogelspotten een opmerkelijk rijke cognitieve training is – met meetbare effecten op stress, concentratie en zelfs stemming.

Het is een begrip dat inmiddels is doorgedrongen tot managementboeken, sportpsychologie en zelfhulp: flow. Toch is het concept minder zweverig dan het soms wordt gepresenteerd. De term werd in de jaren zeventig geïntroduceerd door de Hongaars-Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi, die wilde begrijpen wanneer mensen zich werkelijk betrokken en tevreden voelen.
Duurzaam reizen betekent niet dat we thuis moeten blijven. Het betekent dat we nadenken over transport, verblijf en impact. Dat we lokale ondernemers steunen. Dat we langer blijven in plaats van vaker gaan. Dat we kiezen voor trein boven vliegtuig waar mogelijk.

AI en programma’s als ChatGPT en Gemini maken het ons erg makkelijk om tegenwoordig alles snel even op te zoeken. Heb je een vraag? Binnen een paar seconden heb je waarschijnlijk het antwoord. Waar veel dingen steeds sneller gaan en waar antwoorden makkelijker beschikbaar zijn, is het misschien nog wel extra belangrijk om nieuwsgierig te blijven en zelf op onderzoek te gaan. Jason Fredrick van Eunen was als kind al erg nieuwsgierig en maakte er zelfs zijn werk van. Hij richtte zijn eigen bedrijf op: Nieuwsgierig Denken. Jason: “Alle generaties lopen er tegenaan dat nieuwsgierigheid best wel spannend kan zijn. Daarnaast verandert nieuwsgierigheid naarmate we ouder worden.”

Er zijn films die je het verhaal vertellen. En er zijn films die je in een toestand brengen. The Testament of Ann Lee, de nieuwe film van Mona Fastvold, behoort nadrukkelijk tot die tweede categorie: een historisch drama dat zich gedragen als ritueel, gedragen door zang, adem, stampende passen en een hoofdrolspeler die voortdurend balanceert tussen extase en uitputting. In de kern is het een “speculative retelling”, zoals de makers en festivals het zelf noemen: niet het laatste woord over de achttiende-eeuwse Shaker-leider Ann Lee, maar een interpretatie die juist wil laten voelen wat geloof kan doen met een lichaam, een gemeenschap en een tijdperk.

Er zijn boeken die je als lezer vormen—en je later, bij herlezing, terugduwen met een hand die je destijds niet voelde. Ernest Hemingway’s The Sun Also Rises (1926) is zo’n roman: een sleuteltekst van het modernisme, strak gesneden als een scheermes, die tegelijk een sociale wereld bouwt op vernedering, uitsluiting en haat. In januari 2026 vatte schrijver Akhil Sharma dit in The New Yorker samen met een zin die blijft haken: hoewel Hemingway’s roman positieve claims maakt over hoe je zou moeten zijn, wordt de architectuur “primair overeind gehouden door haat.”

De overgang naar pensioen is een van de grootste identiteitsveranderingen in een mensenleven. Werk is immers voor velen méér dan een inkomen: het is status, structuur, sociale verbinding en zingeving. Maar wat gebeurt er als die werkrol wegvalt?

In Barcelona deze week is een historische mijlpaal bereikt in de bijna 144 jaar lange bouwgeschiedenis van de Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família. Het beroemde bouwwerk, ontworpen door de Catalaanse architect Antoni Gaudí, bereikte op 20 februari 2026 zijn volle hoogte toen op de centrale toren de laatste arm van een groot kruis werd geplaatst. Met het kruis op de toren gewijd aan Jezus-Christus staat het gebouw nu 172,5 meter boven de stad, een hoogte die de Sagrada Família officieel tot de hoogste kerk ter wereld maakt.

Andalucia is een prachtige streek in het zonnige zuiden van Spanje. Iedereen kent de streek natuurlijk om steden zoals Sevilla, Córdoba en Granada. Maar ken je ook al de beroemde Pueblos Blancos, de witte dorpjes? Deze mooie plaatsen danken hun naam aan de witgekalkte huizen die prachtig gelegen zijn tussen de ruige bergen. Vier van de favorieten bij Proudies zijn Ronda, Zahara de la Sierra, Olvera en Setenil de las Bodegas. Samen vormen ze een mooie route vol natuur, geschiedenis en Andalusische charme.

Er is een versie van ouder worden die we graag zien. De fitte zeventiger die nog even een halve marathon meepakt. De energieke zestiger die “eigenlijk pas net begint”. Inspirerend, zeker. Maar als dat het enige verhaal is, ontstaat er iets geks: zodra je lichaam minder meewerkt, voelt het alsof jij faalt.

Je merkt het vaak pas wanneer het even misgaat. Je stapt van een stoep, reikt naar iets in een kast of draait je om terwijl je iets draagt en je voelt dat je moet corrigeren. Balans is geen aparte vaardigheid, maar de basis van vrijwel alles wat je dagelijks doet.

Streamingdiensten hebben de manier waarop series worden gemaakt veranderd. Grote studio’s bouwen minder werelden na en zoeken vaker echte plekken. Niet alleen omdat het goedkoper is, maar omdat kijkers het verschil zien.

In de afgelopen tien jaar werd sciencefiction op televisie vaak groter, spectaculairder en technologischer. Denk aan ruimteschepen, multiversa en dystopische regimes. De Apple TV+-serie Pluribus kiest een andere richting: minder actie, meer idee. Geen ondergang van de mensheid, maar iets ongemakkelijkers — een wereld waarin iedereen ineens gelukkig is.

In Museum De Lakenhal in Leiden staat deze winter geen beroemde kunstenaar centraal, maar een probleem uit de kunstgeschiedenis. Een oeuvre van hoge kwaliteit, duidelijk uit de omgeving van Rembrandt, maar zonder maker. De schilder staat bekend als Meester I.S. Meer weten we niet zeker.

De relatie tussen voeding en mentale gezondheid wordt al jaren onderzocht. Vaak blijven zulke studies hangen in vragenlijsten: wat mensen denken dat ze eten, hoe ze zich denken te voelen. Interessant, maar ook kwetsbaar voor geheugen en interpretatie.

Er zijn weinig onderzoeken die zo lang meegaan als het leven zelf. Toch is dat precies wat er gebeurde aan de Harvard University, waar wetenschappers in 1938 begonnen met een ambitieus experiment: ze wilden weten wat een goed leven eigenlijk maakt.

Op een rustige straat in het vijfde arrondissement van Parijs, tussen universiteitsgebouwen en kleine boekhandels, staat een gevel die nauwelijks opvalt. Geen lichtreclame, geen digitale schermen met trailers. Alleen een naam: La Clef.

Wanneer je het Kunstmuseum Den Haag binnenloopt, merk je meteen dat dit geen tentoonstelling is die je overweldigt. Geen lange tijdlijn langs de wanden, geen zalen vol schilderijen. In plaats daarvan begint alles klein: een vitrine, papier, potlood, herhaling.

Er zijn vragen die mensen hun hele leven blijven stellen. Vaak stil, soms hardop: ben ik gelukkig en waarom wel of niet? Psycholoog Sonja Lyubomirsky, al decennia een van de belangrijkste onderzoekers naar geluk, krijgt die vraag voortdurend. Wat is het geheim? Haar antwoord is even simpel als onbevredigend: er bestaat geen geheim. Maar er bestaat wél een patroon. In het nieuwe boek How to Feel Loved verschuift de aandacht van grote levenskeuzes - werk, geld, succes - naar iets veel concreters: hoe mensen met elkaar omgaan. Niet hoeveel vrienden je hebt, maar hoe je je gedraagt binnen relaties blijkt een doorslaggevende factor voor hoe tevreden iemand zich voelt.

Luxemburg past op een kaart tussen Frankrijk, Duitsland en België en wordt daardoor vaak gezien als doorgangsland. Wie er blijft hangen, merkt hoe misleidend dat beeld is. In nauwelijks een uur reizen verschuift het landschap van middeleeuwse stad naar industriële vallei en van bosrijk heuvelland naar hedendaagse architectuur. Het land heeft de schaal van een provincie, maar de concentratie van cultuur, gastronomie en geschiedenis van een stad.

Jarenlang hoorde je vooral waarschuwingen. Smartphones zouden je concentratie verpesten. Navigatie zou je geheugen lui maken. Internet zou denken vervangen door zoeken. Kort gezegd: technologie zou slecht zijn voor je brein.

Je weet dat bewegen belangrijk is. Alleen verandert de reden naarmate je ouder wordt. Het gaat minder om conditie opbouwen of prestaties leveren en meer om functioneren: soepel opstaan, de trap nemen zonder nadenken, een tas dragen, blijven reizen. Precies daarom werkt bewegen op latere leeftijd anders dan vroeger. Het lichaam reageert minder op lange, gelijkmatige inspanning en juist beter op korte, gerichte prikkels. Je hoeft dus niet méér te sporten, maar anders.

Hoe ouder, hoe meer ik de "kunst van het leven" leer beoefenen, aldus Willem Helwig (67). Misschien ken je zijn naam niet meteen, maar toch ben je vast bekend met veel van zijn werk: Flikken Maastricht, Flikken Rotterdam en Penoza, om maar een greep te nemen uit het werk dat Willem als cameraman doet en heeft gedaan. Hij heeft net de AOW-leeftijd bereikt, maar dat betekent niet dat hij gaat stoppen met werken. Wel zegt hij dat hij steeds meer leert in het nu te leven, zich minder druk maakt en de kunst van het leven probeert te begrijpen. We spreken met hem over zijn passie voor zijn werk als Director of Photography in de film- en tv-industrie en zijn reflecties op het leven en ouder worden.

Lange relaties hebben een paradox. Je kent elkaar door en door en toch raak je elkaar soms een beetje kwijt. Niet omdat de liefde weg is, maar omdat het leven ertussen komt. Werk, kinderen, mantelzorg, gewoontes. Gesprekken worden praktisch. Stiltes comfortabel, maar ook leeg. Je functioneert goed samen, maar voelt minder vaak dat je elkaar echt ontmoet. Valentijnsdag gaat vaak over beginnen. Maar misschien is liefde juist op haar mooist wanneer je opnieuw begint met dezelfde persoon.

Valentijnsdag lijkt een feestdag voor jonge verliefdheid: eerste dates, vlinders in de buik, onzekerheid over appjes die te lang onbeantwoord blijven. Maar wie wat langer leeft, ontdekt iets anders. Liefde verdwijnt niet met de jaren: ze verandert van vorm. Rustiger, minder luidruchtig, maar vaak dieper. Niet meer gericht op bevestiging, maar op herkenning.

Bij Proudies zien we het steeds duidelijker: pensioen is niet langer het abrupte einde van werk, maar het begin van een nieuwe fase. Een fase waarin mensen anders willen werken: minder uren, meer vrijheid, meer betekenis. Niet omdat ze moeten, maar omdat ze dat willen.

In de Nederlandse film Boomers zit een man in een vergadering waar hij vroeger de leiding had. Hij wordt niet weggestuurd en ook niet genegeerd, maar niemand vraagt nog naar zijn mening. Het gesprek gaat gewoon verder zonder hem.

Aan de rand van het Engelse Macclesfield nam een bouwmarkt eind jaren tachtig een besluit dat destijds nauwelijks als vooruitstrevend werd gezien, maar eerder als noodgreep. De keten B&Q had last van personeelsverloop, tegenvallende klanttevredenheid en weinig continuïteit op de werkvloer. In plaats van nog meer jongeren aan te nemen koos het bedrijf voor het tegenovergestelde: het filiaal werd grotendeels bemand door oudere werknemers.

Soms loop je een museum in om te kijken naar het verleden. En soms kom je buiten met het gevoel dat het over het heden ging. De tentoonstelling Metamorfosen in het Rijksmuseum is zo’n ervaring. Ze vertrekt vanuit een tekst die ruim tweeduizend jaar oud is — Metamorphoses van de Romeinse dichter Ovidius — maar voelt opvallend actueel. Kunstenaars hebben dat boek eeuwenlang gebruikt als bron voor verhalen over verlangen, macht, jaloezie en identiteit.

Het beeld is hardnekkig. Je werkt veertig jaar, sluit de deur achter je dicht, en daarna begint de rust. Geen agenda, geen deadlines, geen verplichtingen. Eindelijk tijd voor jezelf. En toch gebeurt er bij veel mensen iets anders.

Veel organisaties investeren momenteel in kunstmatige intelligentie met een duidelijke verwachting: medewerkers worden productiever en houden tijd over voor belangrijker werk. AI kan immers teksten schrijven, samenvatten, analyseren en voorbereidend denkwerk doen. Logisch dus dat de werkdruk zou moeten dalen. Nieuw onderzoek suggereert dat precies het tegenovergestelde gebeurt.

Er zijn kunstenaars die een landschap schilderen, en er zijn kunstenaars die een moment schilderen. Joseph Mallord William Turner hoorde bij die laatste categorie. Toen de Engelse schilder in 1817 Dordrecht bezocht, trof hem niet de stad zelf, maar wat er omheen gebeurde: het lage Nederlandse licht, het kalme water, de zachte waas waarin boten en lucht bijna in elkaar oplosten. Uit die ervaring ontstond Dort, or Dordrecht: The Dort Packet-Boat from Rotterdam Becalmed, een schilderij dat later tot zijn beroemdste werken zou behoren. Ruim twee eeuwen later keert Turner terug naar dezelfde plek — in de tentoonstelling Water & Light in het Dordrechts Museum, te zien tot en met 14 juni.

Je herkent het waarschijnlijk. Je opent een streamingdienst, kiest een film, kijkt hem uit en een week later weet je nog nauwelijks waar hij over ging. Niet omdat hij slecht was, maar omdat hij nergens echt bleef haken. Hij leek op iets wat je al kende. Misschien zelfs op meerdere dingen tegelijk.

Op een avond waarop traditioneel de Amerikaanse cultuur zichzelf bevestigt - tijdens de rust van de Super Bowl - gebeurde iets vreemds. Het stadion werd een Caribisch plein. Er werd gedanst op reggaeton, er klonken conga-ritmes en de grootste televisieshow van het land werd volledig in het Spaans gezongen.

Er zijn schrijvers die verhalen bedenken. En er zijn schrijvers die het leven ontleden. Anna Enquist hoort tot die laatste categorie. Niet toevallig begon ze haar carrière niet als auteur, maar als concertpianist en psychoanalyticus; twee beroepen waarin luisteren belangrijker is dan spreken. Op haar 46e verscheen haar eerste dichtbundel, waarna romans volgden die miljoenen lezers bereikten en in vele talen werden vertaald.

Er bestaat een hardnekkig idee over ouder worden: dat het leven kleiner wordt. Minder rollen, minder tempo, minder sociale kring. Maar psychologen en levenslooponderzoekers zien juist vaak het tegenovergestelde gebeuren. Met de jaren verdwijnen verplichtingen, verwachtingen en sociale maskers. Wat overblijft, is iets dat veel mensen pas later echt ervaren: autonomie én authentieke verbinding.

De meeste mensen die actief blijven na hun zestigste doen iets heel verstandigs. Ze wandelen vaker. Ze fietsen. Ze bewegen meer dan vroeger. En toch gebeurt er iets vreemds. Je bent gezond bezig maar je conditie lijkt langzaam kleiner te worden. Dezelfde heuvel voelt steiler. Dezelfde trap langer. Niet dramatisch, maar merkbaar.

We weten het intuïtief al lang. Een goed gesprek kan je dag maken. Een lege agenda kan zwaar voelen. Maar de laatste jaren begint de wetenschap iets opmerkelijks te zien: sociale relaties zijn geen zachte factor naast gezondheid — ze zijn gezondheid. Tot op DNA-niveau.

De Engelse heide, een huis dat tegen de wind lijkt te vechten, en twee mensen die elkaar tegelijk redden en vernietigen. Wuthering Heights van Emily Brontë uit 1847 behoort tot die zeldzame verhalen die nooit verdwijnen. Elke generatie probeert het opnieuw te begrijpen en dus opnieuw te verfilmen.

Tijdens een uitzending van Eva demonstreerde Alexander Klöpping iets dat op het eerste gezicht niet spectaculair leek. Geen futuristische robot, geen ingewikkelde technische uitleg. Je zag gewoon een computer. Hij kreeg een opdracht in gewone taal en begon vervolgens zelf stappen te zetten: een website openen, keuzes maken, gegevens invullen, een reservering afronden.

Er bestaat een misverstand over geluk dat vooral zichtbaar wordt naarmate we ouder worden. We denken dat tevredenheid ontstaat uit omstandigheden: rust, vrijheid, geen verplichtingen meer. Maar vaak gebeurt het tegenovergestelde. Juist wanneer de agenda leger wordt, ontstaat de vraag die decennialang werd uitgesteld: waar leef ik eigenlijk voor?

Vandaag arriveert de Olympische fakkel in Milaan. Het is zo’n moment waarop je even blijft kijken. Niet alleen naar snelheid en kracht, maar naar beheersing. Lichamen die precies weten wat ze moeten doen. En bijna automatisch komt de vraag op: Wat zou ik eigenlijk kunnen, als ik mezelf serieuzer nam? De wetenschap geeft daarop een verrassend antwoord. Topsporters zijn geen andere soort mens. Ze gebruiken vooral strategieën die iedereen kan toepassen. Hun voorsprong zit zelden in talent maar in gedrag dat consequent wordt herhaald. Progressive overload. Herstel. Timing van voeding. Mindset. Verbinding. Verwondering. En misschien wel het belangrijkste: ze oefenen eerst in hun hoofd.

Je kunt mensen natuurlijk beschrijven met eigenschappen. Analytisch. Creatief. Rustig. Ondernemend. Dat is vaak ook terecht — mensen herkennen zich daar prima in. Maar eigenschappen zeggen weinig over hoe iemand leeft. Twee analytische mensen kunnen totaal anders zijn. De één maakt eindeloze schema’s en voelt zich prettig bij duidelijkheid. De ander analyseert juist om vrijheid te creëren. Beiden denken veel, maar hun wereld ziet er anders uit. Daarom helpen steden. Een stad is een verzameling keuzes over tijd, orde, schoonheid, risico en omgang met anderen. Wanneer je jezelf herkent in een stad, herken je meestal je manier van bewegen door het leven. Lees niet welke je het mooist vindt. Lees waar je gedrag logisch voelt.

Lex Wesselink is de trotse bezitter van een natuurhuisje. Hij geniet volop van zijn pensioen en van de fase van het leven waarin hij zich nu bevindt. Zijn natuurhuisje ligt, zoals de naam al doet vermoeden, midden in de natuur: op Landgoed Verwolde in de Achterhoek, onder de rook van Lochem, het kleinste stadje van Nederland. Een van de manieren waarop Lex invulling geeft aan deze levensfase — hij heeft weinig met het woord pensioen — is door te zorgen voor zijn natuurhuisje en voor de gasten die het bezoeken. Hij geniet van de vrijheid om nu helemaal te doen wat hij wil.

Je merkt het al voordat je Zwitserland binnenrijdt. Het gesprek in de coupé wordt zachter. Mensen leggen hun telefoon weg. Kijken langer uit het raam. Alsof het landschap je eraan herinnert dat je ook anders kunt reizen: niet zo snel mogelijk naar de volgende afspraak, maar met aandacht naar het volgende licht.

In Tate Britain hangt deze winter een tentoonstelling die minder voelt als een overzicht en meer als een gesprek dat al twee eeuwen voortduurt. Turner and Constable: Rivals and Originals brengt twee tijdgenoten samen die hetzelfde land schilderden en toch een totaal andere werkelijkheid nalieten.

Jarenlang was Valencia een voetnoot in Europese reisverhalen. Een stad die je kende van paella en zon, maar zelden van ambitie of verbeeldingskracht. Dat beeld klopt niet meer. In 2026 staat Valencia nadrukkelijk in het midden van de belangstelling — niet als hype, maar als voorbeeld van hoe een stad zich op eigen voorwaarden opnieuw kan uitvinden.

De afgelopen jaren lijkt het gesprek over ouder worden te zijn gekaapt door extremen. Silicon Valley-achtige beloften. Strenge protocollen. Supplementenstapels en dromen over 120 of zelfs 140 jaar leven. Maar wie écht onderzoek doet naar veroudering, blijkt met iets heel anders bezig.

Je loopt een zaal binnen en merkt het meteen: dit wordt geen film die je “even meepakt”. The Secret Agent is zo’n verhaal dat zich langzaam vastzet. In het licht, in het geluid, in de manier waarop een stad ademt terwijl je als kijker steeds beter voelt dat er overal ogen zijn.

Als je denkt aan fit ouder worden, denk je waarschijnlijk aan spierkracht, conditie en balans. Logisch. Maar er is nog een vaardigheid die minstens zo bepalend is voor hoe soepel je blijft bewegen door het leven. Wendbaarheid. In het Engels agility genoemd.

Het was geen groots uitgesproken vaarwel. Geen lange speeches, geen terugblik vol superlatieven. Alleen muziek. Alsof dat altijd al voldoende was geweest. Vrijdagavond, tijdens het laatste van vijf afscheidsconcerten in Rotterdam Ahoy, nam Golden Earring afscheid van het podium — en van een tijdperk in de Nederlandse muziekgeschiedenis.

Hoe oud je kunt worden, blijkt voor een verrassend groot deel bepaald te zijn door de genetische hand die je van je ouders hebt meegekregen. Volgens een nieuwe studie die donderdag is gepubliceerd in het prestigieuze tijdschrift Science, draagt je DNA ongeveer 50 procent bij aan de lengte van je leven — veel meer dan eerdere ramingen suggereerden.

In een tijd waarin rimpels worden weggepoetst, grijs haar wordt bijgewerkt en ouder worden vooral iets is wat je zo lang mogelijk moet uitstellen, doet Museum van Bommel van Dam iets opvallends. Het museum presenteert met Grijs! Art on Aging de eerste grote museale tentoonstelling in Nederland die ouderdom centraal stelt — niet als probleem, maar als realiteit, ervaring en levensfase vol betekenis.

Op de avond dat Broadway een nieuwe klassieker verwelkomt, verliest een andere kunstenaar langzaam zijn plaats in het licht. In Blue Moon, de nieuwe film van Richard Linklater, draait alles om één avond, één bar en één man die voelt dat zijn tijd voorbij is. Terwijl het publiek enkele straten verder juicht bij de première van Oklahoma!, zit Lorenz Hart — de helft van het legendarische schrijversduo Rodgers & Hart — in Sardi’s, het theatercafé waar successen worden gevierd en mislukkingen worden weggedronken.

Je hoeft het Verenigd Koninkrijk niet te overschreeuwen om onder de indruk te raken. Juist wie iets verder kijkt dan de bekende namen ontdekt een land dat zijn mooiste plekken liever fluisterend deelt. Als je bereid bent om je tempo te verlagen en de gebaande paden los te laten, ontvouwt zich een landschap dat niet vraagt om aandacht maar om aanwezigheid.

n een tijd waarin podcasts de grenzen van verhalen vertellen voortdurend verleggen, heeft het Kröller-Müller Museum een productie gelanceerd die zowel kunstliefhebbers als luisteraars met een passie voor geschiedenis niet kunnen negeren: "De ontmaskerde vervalsing". Deze zesdelige serie verweeft een meeslepend portret van Helene Kröller-Müller – één van de meest gedurfde kunstverzamelaars van de vroege 20ste eeuw – met de intrigerende wereld van kunstvervalsing en de complexiteit van authenticiteit in de kunstmarkt.

Je hoeft geen groots levensplan uit te stippelen om je brein te beschermen tegen de effecten van ouder worden. Uitlopend wetenschappelijk onderzoek laat zien dat juist kleine, dagelijkse gewoontes — microgewoontes — je hersenen kunnen helpen flexibel, veerkrachtig en mentaal scherp te blijven. Deze gewoontes zijn niet ingrijpend, maar ze maken wél echt verschil op het niveau van stress, geheugen en breinstructuur.

Er is een moment, vaak pas weken of maanden na de laatste werkdag, waarop het echt indaalt. Niet tijdens het afscheid met bloemen. Niet bij het inleveren van je pasje. Maar op een doordeweekse ochtend, ergens rond half tien, wanneer je merkt dat niemand iets van je nodig heeft. Geen vergadering. Geen deadline. Geen vanzelfsprekende rol.

Wanneer we het over gastronomie hebben, denken we al snel aan traditie, vakmanschap en verfijning. Maar de toekomst van eten ligt minstens zo sterk in innovatie, experiment en lef. In Nederland is er één stad waar die toekomst opvallend tastbaar (en letterlijk proefbaar) wordt: Rotterdam. De stad ontwikkelt zich razendsnel tot een culinair laboratorium waar chefs grenzen verleggen en nieuwe vormen van gastronomie ontstaan. We zetten de lekkerste culinaire uitjes op een rijtje voor een weekendje Rotterdam.

Rotterdam is geen stad die zich in één oogopslag laat lezen. Ze vraagt om aandacht, om rondwandelen zonder plan, om een tweede blik. Juist dat maakt haar zo geschikt voor een weekendje weg. Hier geen nostalgische ansichtkaart, maar een stad die vooruitkijkt — en je uitnodigt om mee te bewegen. Architectuur die durft, restaurants die experimenteren, musea die je aan het denken zetten. En dit voorjaar ook muziek van wereldklasse, in het hart van de stad: De Doelen.

Je telefoon is tegelijk je kompas en je ketting. Hij wijst je de weg, maar trekt je ook steeds terug naar alles wat je even níét wilde meenemen op vakantie. Werk. Nieuws. De zachte dwang van altijd bereikbaar zijn. Misschien is het daarom niet zo’n gek idee om het dit keer anders te doen. Niet een paar meldingen uitzetten, maar echt loslaten. Offline gaan. Niet als detox, maar als luxe.

Meer dan 10 miljoen jaar geleden ontwikkelde een verre voorouder van de mens een enzym dat de afbraak van alcohol (ethanol) in het lichaam mogelijk maakte — een evolutie die ons onderscheidde van de meeste andere zoogdieren. Die enzymmutatie stelde onze voorouders in staat om gematigde hoeveelheden gefermenteerd fruit te verteren, wat een nieuw en aangenaam voedselbron bracht. Deze theorie, bekend als de “drunken monkey hypothesis”, suggereert dat alcohol niet alleen een bijproduct was van de natuur, maar een stiekeme partner in onze evolutie.

Er zijn jaren waarin een museumseizoen aanvoelt als een reeks losse hoogtepunten. En er zijn jaren waarin je een verschuiving ziet die groter is dan één tentoonstelling, groter dan één naam op een poster. 2026 is zo’n jaar. Niet omdat musea “ook eens” een vrouw centraal zetten, maar omdat vrouwelijke kunstenaars in opvallend veel programma’s opeens het ankerpunt zijn. Grote overzichtstentoonstellingen, lang uitgestelde herwaarderingen, en shows die de canon niet alleen aanvullen, maar daadwerkelijk herschrijven. In Nederland, in België, in New York en in Parijs.

Er is een hardnekkig misverstand dat met de jaren niet slijt maar juist steviger lijkt te worden: dat seks en intimiteit vanzelf verdwijnen zodra je “op leeftijd” bent. Alsof verlangen iets is wat je inlevert bij je AOW. Alsof aanraking alleen nog functioneel is. Alsof plezier verdacht wordt zodra het grijze haren heeft.

Stel je een man voor die zijn leven lang alles wil ordenen. Niet alleen de sterren en de dieren, maar ook de menselijke ziel. Wat maakt een leven goed. Wat maakt een samenleving stabiel. Wat maakt iemand wijs. Aristoteles, de filosoof die graag in lijstjes dacht maar zelden droog klonk, keek ook naar ouder worden. Niet als romantisch eindspel, maar als een fase met eigen wetten. Soms streng. Soms verrassend troostrijk.

Er zijn schrijvers die je leest. En er zijn schrijvers die je, zelfs zonder het door te hebben, hebt leren lezen. Agatha Christie hoort bij die tweede categorie. Haar moorden zijn netjes gecomponeerd, haar verdachtenlijstjes voelen als een gezelschapsspel met een donker randje, en haar oplossingen zijn zo strak dat je je achteraf bijna schaamt dat je ze niet zag aankomen.

Vallen is wereldwijd de tweede belangrijkste oorzaak van onbedoelde dodelijke verwondingen. Mensen boven de zestig lopen daarbij het grootste risico. Toch is balans een vaardigheid waar we opvallend weinig aandacht aan besteden. We trainen onze conditie, onze kracht en soms onze flexibiliteit. Maar balans? Die verdwijnt vaak stilletjes naar de achtergrond.

In juli 2025 publiceerde Ipsos Attitudes to Ageing 2025, een 32 landen tellende Global Advisor Survey. De kernvraag is verrassend simpel en tegelijk behoorlijk onthullend: hoe kijken mensen wereldwijd naar ouder worden, en bewegen die ideeën mee met de realiteit van een langer leven?

In Wenen drink je geen koffie omdat je haast hebt. Je drinkt koffie omdat je tijd hebt. Of omdat je besluit die tijd te nemen. Al bijna twee eeuwen vormt koffie hier geen onderbreking van het dagelijks leven, maar een vast onderdeel ervan. De Weense koffiehuizen zijn geen cafés in de moderne zin van het woord. Het zijn openbare woonkamers. Denkruimtes. Plaatsen waar nietsdoen een vorm van aandacht is.

Soms loop je een museum binnen en voel je meteen dat het tempo omlaag mag. Dat je niet hoeft te begrijpen, maar vooral mag kijken, voelen en laten gebeuren. MARIA ROOSEN – Schrobben Harken Gieten Vegen, te zien in het Stedelijk Museum Schiedam van 22 november 2025 tot en met 3 mei 2026, is zo’n tentoonstelling.

Als je dit Oscarjaar probeert samen te vatten in één woord dan is het geen consensus maar spanning. Niet tussen films onderling maar tussen ideeën over wat cinema vandaag moet zijn. De nominaties voor de 98e Academy Awards laten een industrie zien die zoekt. Naar relevantie. Naar moreel gewicht. Naar verhalen die niet alleen vermaken maar ook iets openleggen.