Bert Takens (67) werkte jarenlang als cardioloog in het Martini Ziekenhuis in Groningen. Een paar jaar geleden is hij met pensioen gegaan en wilde samen met zijn vrouw gaan reizen om zo wat van de wereld te zien. Toen hij werd gevraagd om te helpen in een Surinaams ziekenhuis reageerde de arts gelijk enthousiast. Het leek hem wel wat: zes weken vrijwilligerswerk doen combineren met een vakantie.
En het mes snijdt aan twee kanten. “Een grote groep gepensioneerde specialisten helpen de patiënten in het Mungra Medisch Centrum in Nickerie. Deze hulp zorgt ervoor dat het ziekenhuis kan blijven bestaan en dat veel Surinamers een baan hier hebben.” Nieuwsgierig naar zijn verhaal had ik onlangs een plezierig gesprek met deze bevlogen man.
Volgens de cardioloog is de zorg in Suriname te vergelijken met die van Nederland van ongeveer dertig jaar geleden. Bert vertelt: “Ik gebruik regelmatig de ouderwetse stethoscoop en dat gaat prima. Het ziekenhuis heeft weinig geld en daardoor ontbreken er bepaalde medicijnen, apparatuur en verbandartikelen. Wanneer ik aankom, kijk ik de eerste dag in de medicijnkast op de Medium Care. Zo weet ik waar ik het de komende tijd mee moet doen. Je moet vindingrijk zijn.”
De arts heeft inmiddels acht keer gewerkt in Suriname en kan zich nog een aantal bijzondere situaties herinneren. Lachend vertelt hij: “Een aantal jaar geleden adviseerde ik een patiënt meer te gaan ‘wandelen’. Maar in plaats van te gaan lopen, pakte hij de auto. Het woordje wandelen wordt in Suriname anders geïnterpreteerd dan in Nederland. Om de bewoners actief te krijgen is er nu wel iets moois bedacht: het centrale plein van de stad is een aantal keer per week aan het begin van de avond afgesloten voor auto’s zodat bewoners veilig rond kunnen lopen.”
De Surinaamse bevolking is niet bepaald therapietrouw. “Wanneer je medicatie voorschrijft, moet je erbij vertellen dat het voor lange tijd is. De mensen zijn gewend om na 14 dagen te stoppen met de medicijnen, zij denken dat het een kuurtje is. Ook gaan zij slordig met de controleafspraken om. Wanneer deze bijvoorbeeld net samenvalt met nieuwe producten op de plaatselijke markt krijgt de markt voorrang. Nadien komen ze dan naar het ziekenhuis met tassen vol etenswaren. Dat zorgt voor een heerlijke chaos.”
Als hulpverlener moet je flexibel zijn en denken in mogelijkheden. “Het ziekenhuis en je tijdelijke woonhuis zijn eenvoudig. Verwacht geen luxe. Het gebeurt regelmatig dat de stroom uitvalt of dat er geen water uit de kraan komt. Wij zetten altijd flessen met water klaar”, zegt Takens nog steeds verwonderd.
Niet alle patiënten kunnen in Nickerie worden behandeld. De complexe behandelingen worden in Paramaribo gedaan. De drie tot vier uur durende autorit over slechte wegen is erg gevaarlijk en een vliegreis is onbetaalbaar voor de meeste mensen. “Ik kan mij een jonge man herinneren met een fors hartinfarct. Hij moest naar de hoofdstad voor een hartkatherisatie en dotterbehandeling. Hij had evenwel zijn gespaarde geld nodig voor de bevalling van zijn hoogzwangere vrouw en was niet voor alle zorg verzekerd.” Bert is in gesprek gegaan en vertelde de noodzaak van behandeling. “Wanneer de man niets zou doen, zou hij mogelijk komen te overlijden. Een paar weken later kwam hij langs om te vertellen dat hij het geld bijeen had gebracht en naar Paramaribo was geweest voor de ingreep. En dat er ook nog geld over was voor de bevalling. Dat was geweldig nieuws.”
Op twee verschillende manieren kan de Nederlandse bevolking helpen. “Er is een groot tekort aan alles. Materialen kunnen geschonken worden aan de Stichting Vrienden van Suriname in Tiel. Medicatie is ook altijd welkom, hiervoor kan contact met mij worden opgenomen. Deze selecteren we in Nederland. Opiaten lukt niet, deze komen niet door de douane.”
Suriname heeft een prachtige natuur en nodigt uit om ontdekt te worden. “Ga naar Paramaribo, regel daar een locale gids en bezoek de indrukwekkende oerwouden. Deze beginnen al net buiten de hoofdstad. Het land heeft toeristen nodig die geld uitgeven en zo helpen de economie uit het slop te halen. De vriendelijke bevolking zal de bezoekers van harte welkom heten”, vertelt de bevlogen arts enthousiast.
