Ik hoorde afgelopen week op de radio dat de burn-out bij senioren hoogtij viert. Wat blijkt: opa’s en oma’s van nu worden te zwaar bevraagd om op te passen op hun kleinkinderen. Maar dan zeg je toch ‘nee’ is de eerste logische gedachte. Zo simpel blijkt het niet te liggen. De jonge ouders -zonder uitzondering verliefd op hun kind- gaan er wellicht van uit dat ze hun ouders geen groter geluk kunnen bezorgen dan het bieden van exclusieve tijd met hun grut. Maar de grootouders spraken hierover op de radio met een andere lading: “Ik pas vier dagen per week op,” “Als mijn vrouw ziek is, ga ik alleen. Je kunt ze toch niet laten zitten?” “Iedere week rijd ik honderd kilometer om mijn kleinkind uit school te halen.”
Ik heb het oppas gebeuren ook doorleefd. Het was een leerzame ervaring, vooral omdat ik niet de allesbepalende grootmoeder was, maar werd geleid door de jonge ouders voorgestelde dagstructuur voor de baby. En dat was niet het natuurlijke ritme waar mijn generatie zich door liet leiden, maar iets uit een ‘evidence-based’ boek.
Later, in de schoolperiode, tussen andere grootouders op het plein, bekeken we elkaar met een minzame glimlach van herkenning: “Jij óók?” Regelmatig probeerde ik een praatje. Vaak reageerde de opa of oma langs mij heen, de ogen gefocust op de schooldeur, bang om het wonderkind te missen: “Oppassen is fantastisch!" "De unieke band die je krijgt met je kleinkind!” ”Heerlijk spelen op de grond of buiten! Juist als het regent!” “Lekker gezond!” ”Ik voel me zelf weer kind!”
Wel, ik herkende maar één ding en dat was de band met je kleinkind die bij dit regelmatige contact vanzelf ontstaat. Je kent je kleinkind. Andersom kent het kind jou: “Daar hou jij niet van hé oma?” Nee, oma houdt niet van spelen op de grond, geklieder met verf en al helemaal niet met slijm. En ik voel me helemaal geen kind, maar oma, vooral fysiek. Oma die soms gewoon niet zoveel zin had. Want laten we eerlijk zijn: na een oppasdag ben je fysiek gesloopt. Dit laatste wordt door alle oppasgrootouders volmondig bevestigd. Eenmaal thuis geen energie meer om je eigen daghap te maken.
Maar! Ik heb het met heel veel liefde gedaan en ik heb ontzettend genoten. Ik heb me verwonderd over de opvoeding van nu en hoe slim de kinderen van tegenwoordig zijn. En ik heb heel veel kinderliefde ontvangen (en nog) en dankbaarheid van de ouders.
Soms mijmer ik nog even in de herinneringen; winterwandelingetjes met een ingepakte roze-wangen-baby, de mandschommel, tranen troosten, natte neus in mijn nek, zachte knuffelplooitjes, voorlezen tot je erbij in slaap valt, en het aankleden van een bibberend klam lijfje in een stikbenauwde zwembadkleedkamer. Iets veeleisender: na school, de chaos van speelafspraakjes, wie ben je en waar woon je, de telefoonnummers en adressen van wildvreemde ouders, oma’s of opa's die ik nog in mijn telefoon tegenkom. Ach, het is al voorbij. Zucht.
Even terug naar de grootouders met een oppas burn-out. Blijkbaar durven of willen zij geen ‘nee’ zeggen tegen hun eigen kind. Zou dat misschien komen doordat de jonge ouders ieder een -bijna- fulltime baan hebben, omdat anders de hypotheek niet te betalen is? Of: weet je wel wat kinderopvang tegenwoordig kost?! Stress. Daar wil je als grootouder niet nog een probleem bovenop stapelen.
In mijn eigen situatie heb ik na lang twijfelen toch besloten er een streep onder te zetten. Het begint klein, je merkt dat je geen behoefte meer hebt om overal iets van te vinden, om te presteren, te voldoen. De oppasdagen voelden als een zwaardere verplichting dan mijn vroegere baan. En ik begreep goed dat de emotionele lading hiervan de oorzaak was. Maar dat moment waarop je glashelder voelt: hé, ik ben vrijer dan ik ooit in mijn leven ben geweest. Dat gun ik iedere senior.
Ik besloot de bittere pil te verzachten door in één adem te melden dat ik altijd-echt altijd- voor oppas gevraagd kan worden. Mij wel bellen! Dat verzachtte inderdaad de klap, al duurde het nog wel een tijdje voordat het eerste telefoontje kwam. En zo nu en dan haal ik ze een paar uur vroeger op uit de buitenschoolse opvang.
Wat weegt het meest? Vrij zijn, maar door het oppassen toch niet vrij zijn, of naast je baan ook nog oppassen? Gek genoeg denk ik dat het eerste moeilijker is, omdat je dus alsnog gebonden bent en een flinke verantwoordelijkheid hebt. Hoe dan ook, feit is dat de oppas senioren nu een burn-out krijgen, en dat moet niet.
En voor al die grootouders die het oppassen tot en met de middelbare schoolleeftijd met twee vingers in de neus doen, gelijk de keuken een beurt geven, was wegvouwen en de stofzuiger hanteren: RESPECT! Maar houd je energie in de smiezen.
Maar mijn hart gaat uit naar de uitgeputte grootouders, die met maar de helft van de energie van vroeger hun grenzen overgaan door het ophalen, opvangen en opvoeden van de schatjes.
Als het te veel wordt, mag je stoppen. Echt.
