Je fotoalbums staan niet meer alleen in de kast. Ze zitten ook in je telefoon, in de cloud en achter wachtwoorden die misschien niemand anders kent. Wie zijn digitale nalatenschap regelt, laat daarom meer na dan een lijst met accounts. Je bepaalt welke herinneringen bewaard mogen blijven en wat privé moet blijven.
.png)
Een sleutelbos is zichtbaar. Je weet welke sleutel bij de voordeur hoort en welke bij de schuur. Met je digitale leven werkt dat anders. Eén wachtwoord kan toegang geven tot duizenden foto’s, jaren aan e-mails en documenten die nergens anders bestaan. Tegelijkertijd kan een vergeten abonnement nog maanden doorlopen zonder dat iemand weet waar de kosten vandaan komen.
Je digitale nalatenschap bestaat uit al die online bezittingen en verplichtingen. Denk aan sociale media, foto’s in de cloud, e-mail, abonnementen, tegoeden en eventueel cryptomunten. Ook de toegang tot je telefoon en computer hoort erbij. Als je niets vastlegt, moeten anderen later uitzoeken wat er bestaat en wat jij ermee had willen doen.
Een lijst met inloggegevens lijkt de logische eerste stap. Toch begint het belangrijkste werk ergens anders: bij de vraag wat je wilt bewaren.
Misschien mogen je kinderen alle familiefoto’s hebben, maar wil je niet dat iemand je privéberichten leest. Misschien wil je dat je Facebookprofiel een herdenkingspagina wordt. Of juist dat je sociale accounts na verloop van tijd verdwijnen. Er is geen juiste keuze. Er is alleen een groot verschil tussen een keuze die jij zelf maakt en een besluit dat anderen voor je moeten nemen.
Maak daarom drie korte lijsten:
Je hoeft niet ieder account op internet terug te vinden. Begin met de telefoon en computer die je dagelijks gebruikt. Bekijk daarna je bankafschriften en de apps op je beginscherm. Daarmee krijg je meestal snel zicht op de diensten die werkelijk van belang zijn.
Bij sommige diensten kun je nu al aangeven wat er later met je gegevens moet gebeuren.
Google heeft Inactiviteitsvoorkeuren. Daarmee kun je instellen wat er gebeurt wanneer je account gedurende een gekozen periode niet wordt gebruikt. Je kunt iemand laten waarschuwen, bepaalde gegevens met een vertrouwd persoon delen of je account laten verwijderen.
Bij Apple kun je een erfeniscontact toevoegen. Die persoon kan na je overlijden toegang aanvragen tot bepaalde gegevens in je Apple Account. Daarvoor zijn een toegangssleutel en een overlijdensakte nodig. Aankopen en gegevens uit de iCloud-sleutelhanger, zoals wachtwoorden en betaalgegevens, vallen niet onder die toegang.
Facebook biedt de keuze tussen verwijderen en een herdenkingsstatus. Een aangewezen contactpersoon voor accounts met herdenkingsstatus kan bijvoorbeeld een vastgezet bericht plaatsen of de profielfoto aanpassen. Die persoon kan niet onder jouw naam inloggen, privéberichten lezen of eerdere berichten veranderen.
Juist omdat iedere dienst andere regels gebruikt, is een eigen overzicht onmisbaar. Een nabestaande kan anders wel weten dát je iets wilde regelen, maar niet waar.
Een vel papier met alle wachtwoorden in een bureaula klinkt eenvoudig, maar wordt snel onveilig of verouderd. Wachtwoorden veranderen, tweestapsverificatie loopt via je telefoon en sommige diensten staan niet toe dat iemand anders met jouw gegevens inlogt.
Veiliger is een overzicht waarop staat welke accounts en bezittingen er zijn, zonder alle wachtwoorden voluit te noteren. Leg daarnaast vast waar een vertrouwd persoon de noodzakelijke toegangsinformatie kan vinden. Dat kan via een goed beveiligde wachtwoordmanager, een digitale kluis of in overleg met een notaris. Controleer altijd hoe de gekozen oplossing omgaat met noodtoegang en tweestapsverificatie.
Op Veilig Internetten vind je een praktisch overzicht van de mogelijkheden. De website Over Palliatieve Zorg beschrijft ook welke wensen je kunt vastleggen en welke soorten digitale bezittingen vaak worden vergeten.
Je hoeft je digitale leven niet in één middag af te ronden. Zet eerst de belangrijkste vijf accounts op papier. Noteer waar je foto’s staan, wie je vertrouwt en wat die persoon wel en niet mag bekijken. Stel daarna bij Google, Apple of Facebook de beschikbare contactpersoon of voorkeur in.
Plan eenmaal per jaar een kwartier om het overzicht bij te werken. Kies bijvoorbeeld een vaste maand, net zoals je dat met verzekeringen of belastingpapieren zou kunnen doen.
Digitale nalatenschap klinkt zwaar, maar de kern is eenvoudig. Je geeft iemand geen toegang tot alles. Je geeft duidelijkheid over wat van waarde is, wat geregeld moet worden en welke deur gesloten mag blijven.
