We worden ouder dan ooit. Niet alleen in jaren, maar ook in mogelijkheden. Wie vandaag de zestig nadert of passeert, leeft in een andere werkelijkheid dan vorige generaties. De levensverwachting is sterk gestegen, gezondheid houdt langer stand en nieuwsgierigheid, ambitie en betrokkenheid verdwijnen niet vanzelf bij het bereiken van een bepaalde leeftijd. En toch is veel van onze samenleving nog gebouwd op een oud idee van het leven: leren als je jong bent, werken tot een vaste eindstreep, daarna terugtreden.
.png)
In The New Old Age, een recent artikel in TIME, wordt die spanning scherp blootgelegd. We leven in een nieuwe levensfase, maar gebruiken nog steeds oude kaarten om ons te oriënteren.
De cijfers zijn helder. In de Verenigde Staten ligt de levensverwachting inmiddels rond de tachtig jaar. Wereldwijd groeit het aantal mensen boven de zestig richting 2,1 miljard in 2050. In Japan is al één op de drie inwoners ouder dan zestig. Wat ooit werd gezien als ‘de laatste fase’, is voor velen een periode van twintig, soms dertig jaar geworden.
Volgens hoogleraar gezondheidsbeleid en veroudering John Rowe is er sprake van een fundamentele verandering in de leeftijdsopbouw van onze samenleving. Niet een kleine verschuiving, maar een structurele herschikking. En precies daar wringt het. Onze belangrijkste instituties – onderwijs, werk en pensioen – zijn ontworpen voor een tijd waarin het leven korter was en ouderdom vooral werd geassocieerd met terugtrekken.
Het gevolg is dat we collectief vastlopen in systemen die niet meer passen bij hoe mensen vandaag leven.
Het klassieke levenspad is overzichtelijk, maar steeds minder realistisch. Veel mensen willen na hun formele loopbaan niet stoppen met bijdragen. Ze willen blijven leren, werken in andere vormen, hun ervaring inzetten, zich blijven ontwikkelen. Tegelijkertijd sluiten arbeidsmarkten ouderen nog te vaak uit, stopt onderwijs impliciet rond de veertig en zijn woonvormen voor later in het leven vaak gericht op afzondering in plaats van verbinding.
In het artikel beschrijft TIME hoe dit leidt tot gemiste kansen. Economisch, omdat ervaring en kennis onbenut blijven. Sociaal, omdat generaties elkaar minder ontmoeten. En persoonlijk, omdat zingeving en eigenwaarde onder druk komen te staan wanneer mensen te vroeg aan de zijlijn belanden.
Wat vraagt deze nieuwe werkelijkheid dan wel?
Niet een eindeloos verlengen van het oude model, maar een herontwerp. Leren hoeft niet geconcentreerd te zijn aan het begin van het leven. Werk hoeft niet fulltime en lineair te verlopen tot één vast eindpunt. Rust en vrije tijd hoeven niet te wachten tot ‘later’.
In het artikel worden inspirerende voorbeelden genoemd van universiteiten waar oudere volwassenen onderdeel zijn van het academische leven. Ze volgen colleges, begeleiden studenten, delen hun expertise. Niet als uitzondering, maar als integraal onderdeel van de gemeenschap. Jongere generaties profiteren van ervaring en perspectief, ouderen van betekenis en verbondenheid.
Ook op de arbeidsmarkt zijn andere vormen denkbaar: flexibel werken in verschillende levensfasen, overstappen naar rollen waarin ervaring zwaarder weegt dan snelheid, of periodes van werk afwisselen met zorg, studie of vrijwilligerswerk. Geen rechte lijn, maar een levensloop die meebeweegt.
Waar en hoe we wonen speelt daarin een cruciale rol. TIME laat zien dat woonvormen die generaties scheiden – en ouder worden institutionaliseren – vaak leiden tot eenzaamheid en verlies aan eigen regie. Daartegenover staan initiatieven voor gemengd wonen, waar jong en oud elkaar dagelijks tegenkomen, kennis delen en elkaar ondersteunen.
Niet omdat het moet, maar omdat het leven er rijker van wordt.
Wat The New Old Age vooral duidelijk maakt, is dat ouder worden geen probleem is dat beheerst moet worden. Het is een realiteit die vraagt om visie. Om beleid, organisaties en merken die niet blijven denken in leeftijdsgrenzen, maar in levensfasen. In motivatie. In mogelijkheden.
Bij Proudies kijken we precies vanuit dat perspectief. Niet naar ouder worden als eindpunt, maar als een fase vol ruimte. Voor heroriëntatie, verdieping, nieuwe rollen en nieuwe verbindingen. Een fase waarin ervaring geen last is, maar kapitaal.
De vraag is dus niet of we langer leven. Dat doen we al.
De vraag is of we durven meegroeien met wat dat betekent.
