Je leeftijd staat vast in je paspoort. De toestand van je lichaam is een stuk beweeglijker. Twee mensen van 68 kunnen sterk verschillen in conditie, stofwisseling en ontstekingsniveau. Een nieuwe Deense studie wijst op een mogelijke verklaring voor een deel van die verschillen: de samenstelling van de bacteriën in je darmen.
.png)
De bevinding is opvallend, maar vraagt om precies lezen. De onderzoekers hebben geen nieuwe darmkuur ontdekt. Ze laten wel zien dat het microbioom nauw samenhangt met processen die een rol spelen bij gezond ouder worden.
Voor het onderzoek, dat op 8 september verscheen in Nature Communications, analyseerden wetenschappers ontlasting en bloed van 1.199 volwassenen tussen 20 en 72 jaar. Zij bekeken de samenstelling van de darmbacteriën, dertig signaalstoffen van het afweersysteem en negentien lichamelijke waarden, waaronder bloedvetten, bloedsuiker en lichaamsvet.
Met het ouder worden neemt lichte, aanhoudende ontstekingsactiviteit gemiddeld toe. Dat verschijnsel wordt ook wel inflammaging genoemd. Het gaat niet om de rode, pijnlijke reactie na een wond, maar om een laag niveau van activiteit in het afweersysteem. Zo'n patroon komt vaker voor bij onder meer aandoeningen van hart en bloedvaten en diabetes type 2. Leeftijd alleen vertelt echter lang niet het hele verhaal.
Bij 29 van de 30 onderzochte afweersignalen verklaarde de samenstelling van het microbioom meer verschillen tussen deelnemers dan hun kalenderleeftijd. Datzelfde gold voor 16 van de 19 lichamelijke waarden. Dat betekent niet dat darmbacteriën 97 procent van je gezondheid bepalen. Het betekent dat ze binnen dit statistische model vaker meer informatie gaven dan leeftijd alleen.
De onderzoekers deelden de deelnemers in vier groepen in op basis van veelvoorkomende bacteriepatronen. Eén groep, aangeduid als Bacteroides 2, had gemiddeld meer ontstekingssignalen, ongunstigere bloedvetten en een lagere conditie. In de daaropvolgende periode van maximaal negen jaar kregen mensen met dit patroon ook vaker een nieuwe ziekenhuisdiagnose.
Aan de andere kant stond een groep met een grote bacteriële diversiteit. Die hing samen met minder ontstekingsactiviteit en een lager algemeen ziekterisico. Dat klinkt als een eenvoudig recept, maar zo ver is de wetenschap nog niet.
Lees de studie in Nature Communications
De studie is observationeel. Daardoor weten we niet of een bepaald microbioom ontsteking veroorzaakt, of dat voeding, beweging, medicijngebruik, bestaande aandoeningen en andere leefomstandigheden zowel de darmbacteriën als de gezondheid beïnvloeden. Waarschijnlijk werken die factoren voortdurend op elkaar in.
Ook is het onderzoek uitgevoerd in een Deense bevolkingsgroep en waren de deelnemers niet ouder dan 72. De uitkomsten kun je dus niet zonder meer vertalen naar iedereen of naar mensen in de oudste leeftijdsgroepen. Daarvoor zijn studies nodig die deelnemers langer volgen en daadwerkelijk testen wat er gebeurt wanneer hun voeding of microbioom verandert.
Wie dit leest, kan in de verleiding komen om een ontlastingstest te bestellen. Toch levert zo'n commerciële test op dit moment zelden een betrouwbaar persoonlijk gezondheidsadvies op. De Cleveland Clinic schrijft dat zorgverleners deze tests doorgaans niet gebruiken of aanraden. We weten nog onvoldoende welke samenstelling voor één specifiek persoon optimaal is.
Ook een willekeurig probioticum is geen snelle oplossing. Verschillende bacteriestammen doen verschillende dingen, en een product dat bij de ene klacht is onderzocht, helpt niet automatisch bij een andere.
Lees de uitleg van Cleveland Clinic over het darmmicrobioom
Het geruststellende deel is weinig spectaculair. Een gevarieerd eetpatroon met volkoren granen, peulvruchten, groenten, fruit, noten en zaden levert verschillende soorten vezels waar darmbacteriën van leven. Regelmatig bewegen, niet roken en terughoudend zijn met sterk bewerkte voeding ondersteunen tegelijk je hart, spieren en stofwisseling.
Zie dat niet als een poging om één perfecte darmflora te bouwen. Die bestaat waarschijnlijk niet. Het verstandigste doel is een lichaam dat tegen een stootje kan, met gewoonten die je ook werkelijk kunt volhouden. De nieuwe studie maakt vooral zichtbaar waarom zulke gewone keuzes op veel plekken tegelijk kunnen doorwerken.
