Ik was nog maar heel jong toen ik voor het eerst in mijn leven in Rhenen kwam. Dat was tijdens een schoolreisje naar de Utrechtse Heuvelrug met een bezoek aan het Ouwehands Dierenpark. Jaren later heb ik voor een van mijn reisgidsen Rhenen weer bezocht en ontdekte dat de geschiedenis van Rhenen al eeuwen oud is. Het kreeg omstreeks 1240 stadsrechten van de Utrechtse bisschop en een eeuw later werd de stad ommuurd. Door zijn strategische ligging aan het water heeft het stadje zich eeuwenlang moeten verdedigen tegen invallers uit Gelderland en Holland. Tijdens de Slag om de Grebbeberg aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werden veel huizen verwoest of zwaar beschadigd. Maar gelukkig is het mooiste historische gebouw van Rhenen, het stadsmuseum, gespaard gebleven.
In dit fraaie middeleeuwse pand dat van 1738 tot 1926 dienstdeed als raadhuis, is het stadsmuseum gevestigd. Het heeft een permanente tentoonstelling over de geschiedenis van Rhenen, vanaf de Neanderthalers tot heden. Mooi zijn de schilderijen waarop Rhenen wordt afgebeeld, zoals de twee zeventiende-eeuwse stadsgezichten van Jan van Goyen (1596-1656) of het schilderij dat Ferdinand Hart Nibbrig (1866-1915) rond 1900 maakte van arbeiders op de veerpont over de Rijn bij Rhenen. In de Schatkamer wordt het verhaal verteld over de beschermheilige Cunera, een jonge Engelse prinses; die Rhenen tot een drukbezochte bedevaartsplaats maakte.
De zandstenen boog naar de stadstuin is afkomstig uit het voormalige zomerpaleis dat de Duitse keurvorst Frederik V van de Palts (1596-1632). Hij liet dit bouwen voor zichzelf en zijn vrouw Elizabeth Stuart in 1631. De keurvorst werd ook wel de “Winterkoning” genoemd omdat zijn periode als koning van Bohemen maar één winter duurde. Een maquette van zijn zomerpaleis laat zien hoe groot en hoe prachtig het moet zijn geweest. Het museum heeft een café met een terras in de binnentuin of in de voormalige trouwzaal. Kijk hier even omhoog naar het prachtige plafond. Bij de koffie of thee is er een overheerlijke appeltaart van de plaatselijke banketbakker Robert van Woerekom.
Tot en met 9 januari 2027 is er op de derde etage de tentoonstelling ‘Sereen realisme in Rhenen’ met schilderijen van de Groningse schilder Henk Helmantel (1945). Helmantel is beroemd om zijn kerkinterieurs en levensechte stillevens. Helmantel heeft talloze voorwerpen verzameld die hij vervolgens heeft geschilderd. Een aantal van deze voorwerpen zie je in een van de vitrines. Op een gedekte tafel staan producten uit de kasteeltuin van Hackfort in Vorden.
Op zaterdag 18 juli is er in het museum vanaf 13.30 uur een mini high tea/coffee, gevolgd om 14.00 uur door een rondleiding door de schilder zelf. Hij zal hierna zijn boek ’Een portret van Henk Helmantel 80’ signeren. Dit boek is te koop in de museumwinkel. Zie voor het reserveren van de tickets de website van het museum.
Een van de kerken die Helmantel schilderde is de vijftiende-eeuwse Hervormde Cunerakerk in Rhenen. De kerk is het hele jaar open voor bezichtiging op zaterdag van 10.30 tot 12.30 uur. In de zomermaanden kun je ook de bijna 82 meter hoge kerktoren onder begeleiding van een gids beklimmen; eenmaal boven word je beloond met een prachtig uitzicht over de Nederrijn, de Gelderse Vallei en de Betuwe. In de kerk hangen drie naamborden van dominees die hier hun preek hielden. De eerste predikant van de Hervormde Gemeente was ds. Johannes Wurtzfeldius tussen 1583 en 1629.
.
Restaurant Het Oude Gemeentehuis is een mooi adres om een beetje na te genieten van het bezoek aan Rhenen. Aan de overkant van het restaurant aan de Herenstraat staat het oorlogsmonument ‘Vluchtoorden’. Op 10 mei 1940 werd de hele bevolking van Rhenen geëvacueerd naar diverse dorpen in Zuid-Holland. Het museum besteedt uiteraard ook veel aandacht aan de Tweede Wereldoorlog en de bombardementen die de stad hebben getroffen. Wanneer je meer wilt weten over de strijd op de Grebbeberg waar duizenden militairen tijdens de Duitse inval in de Tweede Wereldoorlog vochten, breng dan een bezoek aan het informatiecentrum Militair Ereveld Grebbeberg, vrij toegankelijk.
Mocht je ooit in de buurt van Noord-Groningen zijn, neem dan beslist even een kijkje in het museum van Henk Helmantel dat hij in 1985 oprichtte in het dorp Westeremden in De Weem. Het is gevestigd in de gerenoveerde pastorie naast de dertiende-eeuwse Andreaskerk.
Stadsmuseum Rhenen, Markt 20, Rhenen
Cunerakerk, Kerkplein 1, Rhenen
Patisserie Robert van Woerekom, Frederik van de Paltshof 28, Rhenen
Militair Ereveld Grebbeberg, Grebbeweg 123, Rhenen
Restaurant Het Oude Gemeentehuis, Herenstraat 47, Rhenen
Museum Helmantel, Abt Emopad 2, Westeremden
Wist je dat je als lid bij Club Proudies ook onbeperkt toegang hebt tot een breed aanbod aan online cursussen? Zo kun je onder andere deelnemen aan de cursus Olieverf Schilderen. Aan de hand van het schilderij ‘Vijgen’ van Henk Helmantel leer je stap voor stap hoe je met olieverf op doek werkt. Van kleurgebruik en compositie tot de fijne kneepjes van deze schildertechniek: onze expert neemt je mee in het creatieve proces en vertelt je er alles over. Een inspirerende manier om de kunst van Helmantel ook op een andere manier te ervaren.
