Vanaf 18 oktober krijgt Basel er een goede reden voor een paar rustige herfstdagen bij. Fondation Beyeler toont de eerste Europese overzichtstentoonstelling van Ruth Asawa. Tegelijk nadert de opening van het nieuwe museumensemble van Peter Zumthor.
.png)
Basel is een stad die je niet hoeft te veroveren. Het historische centrum is compact, de Rijn geeft lucht en met de tram sta je snel tussen de tuinen van Riehen. Juist daardoor leent de stad zich voor een reis van drie dagen. Je kunt veel zien zonder voortdurend haast te voelen.
Dit najaar komt daar iets bijzonders bij. Van 18 oktober 2026 tot en met 10 januari 2027 presenteert Fondation Beyeler de eerste Europese overzichtstentoonstelling van Ruth Asawa. Het museum kondigt voor het najaar ook Constellations aan, de eerste tentoonstelling in het uitgebreide ensemble met het nieuwe gebouw van Peter Zumthor. Een precieze startdatum staat nog niet op de website. Wie dit najaar reist, doet er daarom goed aan kort voor vertrek te controleren welke ruimten toegankelijk zijn.
Ruth Asawa maakte sculpturen die tegelijk aanwezig en bijna gewichtloos zijn. Uit draad vormde ze ronde volumes die in elkaar lijken te hangen. Je kijkt naar metaal, maar ook naar de lege ruimte die het omsluit. Een schaduw op de muur kan even belangrijk worden als het kunstwerk zelf.
Asawa werd in 1926 geboren in Californië als dochter van Japanse immigranten. Aan het einde van de jaren veertig studeerde ze aan Black Mountain College, waar ze les kreeg van Josef Albers. Vanaf 1949 woonde en werkte ze in San Francisco. Naast haar draadsculpturen maakte ze tekeningen, prenten, schilderijen en kunst voor de openbare ruimte. Ook zette ze zich in voor kunstonderwijs.
De tentoonstelling laat zien dat het onderscheid tussen kunst en ambacht bij Asawa weinig betekenis heeft. Haar handen dachten mee. Het werk vraagt geen ingewikkelde uitleg, wel tijd. Loop om een sculptuur heen, kijk wat het licht doet en geef je ogen de kans om te wennen.
Fondation Beyeler was al een reisdoel vanwege het gebouw van Renzo Piano. De lichte museumzalen liggen tussen bomen, water en korenvelden. Kunst en landschap lijken er niet naast elkaar te bestaan, maar elkaar te vertragen.
Nu krijgt Piano gezelschap van Peter Zumthor. De Zwitserse architect ontwierp geen groot gebaar, maar drie kleinere gebouwen die aansluiten bij het dorpse karakter van Riehen. Het Wyss Museum krijgt ongeveer 1.500 vierkante meter tentoonstellingsruimte over drie verdiepingen. Grote ramen verbinden de zalen met het park.
Ook de omgeving verandert. Twee parken worden samengevoegd, historische gebouwen krijgen een nieuwe bestemming en de tuin wordt ongeveer twee keer zo groot. Je merkt de architectuur in de overgang van zaal naar tuin en van kunstwerk naar daglicht.
De opening verloopt in fasen. De tentoonstelling Constellations is aangekondigd voor de periode van het najaar van 2026 tot het najaar van 2027. Ongeveer 230 werken uit de collectie komen samen in de gebouwen en het park. Het museum noemt dit de grootste presentatie van zijn collectie tot nu toe. Een precieze startdatum staat nog niet vermeld.
Kom op de eerste middag aan en houd het eenvoudig. Wandel vanaf de Marktplatz door de oude stad naar de Münster en daal daarna af naar de Rijn. Steek met een van de kleine veerponten over als ze varen. De stroming van de rivier maakt van de korte overtocht een klein schouwspel.
Reserveer de tweede dag voor Fondation Beyeler. Vanuit het centrum reis je per tram naar Riehen. Begin bij Asawa en plan daarna niets wat op een exact uur aankomt. De gebouwen en tuinen zijn deel van het bezoek. Blijf voor de lunch in het museumrestaurant en controleer bij het boeken welke onderdelen van het nieuwe ensemble al open zijn.
Kies op de derde dag één tegenstem. Het Kunstmuseum Basel heeft een brede collectie van de vijftiende eeuw tot nu. Museum Tinguely is speelser en mechanischer, met machines die rammelen, tekenen en soms weigeren zich keurig te gedragen. Eén museum is genoeg. Laat daarna tijd over voor koffie of een tweede wandeling langs de Rijn.
Wil je midden in de oude stad slapen, dan is Hotel Märthof een comfortabele keuze. Het ligt aan de Marktplatz, vlak bij de Rijn en de Münster. De kamers zijn eigentijds en vanaf het dakterras kijk je over de oude stad.
Wie ook in het hotel naar architectuur wil kijken, kan kiezen voor Volkshaus Basel. Herzog & de Meuron ontwierpen het hotel in Kleinbasel, aan de levendigere kant van de Rijn. Het interieur is uitgesproken zonder dat het een toonzaal wordt.
Bij een verblijf in een geregistreerd hotel in Basel ontvang je doorgaans een BaselCard. Daarmee is het openbaar vervoer tijdens je verblijf inbegrepen en krijg je korting bij veel musea. Controleer bij de accommodatie wat precies is inbegrepen.
De trein is een aantrekkelijke optie. NS International vermeldt op dit moment een snelste verbinding van ongeveer zes uur en drie kwartier tussen Amsterdam en Basel. Kijk voor je boekt in de actuele reisplanner.
Fondation Beyeler is dagelijks geopend van 10.00 tot 18.00 uur en op woensdag tot 20.00 uur. Ook die tijden kunnen wijzigen. Boek je reis vanaf 18 oktober als Ruth Asawa de hoofdreden is. Wil je vooral het nieuwe museumensemble zien, wacht dan met boeken tot Fondation Beyeler de precieze openingsinformatie heeft gepubliceerd.
Basel is niet goedkoop. Dat wordt draaglijker wanneer je de stad niet als een reeks betaalde attracties behandelt. De oude stad, de Rijn en de architectuur geven de reis ook tussen de museumbezoeken door vorm. Je hoeft hier vooral iets langer te kijken.
