De Biennale Arte brengt dit najaar 110 kunstenaars en 100 landenpresentaties naar Venetië. Wie alles probeert te zien, is na een dag vooral moe. Met drie nachten, twee tentoonstellingsdagen en een goed gekozen hotel wordt een van de grootste kunstmanifestaties ter wereld juist een reden om langzamer te reizen.
.png)
In Venetië is verdwalen meestal de beste voorbereiding. Voor de Biennale Arte geldt hetzelfde. Zodra je denkt dat je een logische route hebt gevonden, verschijnt er achter een kerkdeur een installatie, klinkt er muziek uit een oud palazzo of blijkt het paviljoen dat je wilde zien aan de andere kant van een kanaal te liggen.
De verleiding is groot om daar een militair schema tegenover te zetten. Dat zou jammer zijn. De editie van 2026 heet In Minor Keys en vraagt juist om aandacht voor de zachtere registers. Voor verdriet en onrust, maar ook voor troost, hoop en het soort vreugde dat niet veel lawaai nodig heeft.
Het thema werd bedacht door Koyo Kouoh, de Kameroens-Zwitserse curator die jarenlang leidinggaf aan Zeitz MOCAA in Kaapstad. Kouoh overleed onverwacht in mei 2025, nog voordat de tentoonstelling openging. Met steun van haar familie besloot La Biennale het plan uit te voeren zoals zij het had vastgelegd. Daardoor voelt deze Biennale soms als een afscheid, maar nergens als een monument dat niet mag worden aangeraakt.
Trek voor Venetië minstens drie nachten uit en geef de twee hoofdlocaties ieder een eigen dag. Begin op woensdag of donderdag bij het Arsenale. In de voormalige scheepswerven strekt de centrale tentoonstelling zich uit door lange bakstenen hallen waar ooit de Venetiaanse vloot werd gebouwd.
Plan niet vooraf ieder werk. Kies aan het begin drie namen of ruimtes die je zeker wilt zien en laat de rest onderweg gebeuren. De tentoonstelling telt 110 deelnemers uit uiteenlopende landen en generaties. Juist het contrast tussen hun werk maakt de route interessant. Een verstilde foto kan direct naast een luidruchtige installatie staan. Je hoeft niet overal een oordeel over te hebben.
De organisatie rekent gemiddeld drie uur per hoofdlocatie. Dat is een bruikbare ondergrens, geen uitdaging om sneller te gaan. Neem halverwege pauze. Loop na afloop niet meteen richting San Marco, maar blijf in Castello. Langs de Via Garibaldi en de omliggende straten voelt Venetië minder als decor en meer als een stad waar boodschappen worden gedaan, kinderen naar school gaan en de was gewoon boven het water hangt.
De tweede dag is voor de Giardini, waar de historische landenpaviljoens tussen de bomen staan. Begin niet met de grootste landen, maar loop eerst naar het Nederlandse Rietveldpaviljoen. Daar presenteren kunstenaar Dries Verhoeven en curator Rieke Vos The Fortress.
Het gebouw uit 1954 was ooit een toonbeeld van naoorlogs optimisme: licht, open en transparant. Verhoeven verandert het in 25 minuten in zijn tegendeel. Stalen luiken schuiven dicht, het daglicht verdwijnt en performers bewegen zich met rauwe, lage klanken tussen het publiek. Telefoons en verlichting zijn niet toegestaan. Je staat even in een gebouw dat bescherming belooft en tegelijk benauwend wordt.
Het werk stelt een vraag die ver buiten de kunstwereld reikt. Wat gebeurt er met een open samenleving zodra angst de overhand krijgt? De nationale paviljoens tonen landen vredig naast elkaar, terwijl grenzen in de werkelijkheid juist verharden. Verhoeven maakt die tegenstelling lichamelijk voelbaar zonder er een keurige uitleg bij te leveren.
De performance is van woensdag tot en met zondag ieder uur te zien, van 12.00 tot en met 17.00 uur. Op dinsdag blijft het paviljoen dicht en is het alleen als afgesloten sculptuur te bekijken. Plan je bezoek dus niet op dinsdag als je het volledige werk wilt ervaren.
Op de derde dag kun je nog een van de 31 officiële nevententoonstellingen in de stad bezoeken. De meeste zijn gratis. Kies er één via het overzicht van de Biennale en laat de locatie je route bepalen. Zo kom je vanzelf in een wijk waar je anders niet zou zijn beland.
Laat daarna een middag leeg. Dat is geen verloren tijd, maar de luxe van deze reis. Neem de vaporetto naar een onbekende halte, drink koffie aan de bar of ga terug naar een werk dat in je hoofd is blijven zitten. Hedendaagse kunst heeft soms een paar uur nodig voordat ze iets prijsgeeft.
Voor deze reis is de wijk belangrijker dan een overdaad aan hotelfaciliteiten. Wie zo dicht mogelijk bij de kunst wil verblijven, zit goed bij Ca’ di Dio. Dit vijfsterrenhotel ligt aan de lagune, vlak bij de ingang van het Arsenale. De kamers zijn ingetogen Venetiaans ingericht en achter de historische gevel liggen rustige binnenhoven. Het is kostbaar, maar na zes uur kunst is de korte wandeling terug bijzonder aangenaam.
Wil je de Biennale combineren met het dagelijks leven van Venetië, kijk dan naar Il Palazzo Experimental in Dorsoduro. Het viersterrenhotel heeft 32 kamers, een tuin en uitzicht op het Giudeccakanaal. Je zit verder van de Giardini, maar dichter bij de Gallerie dell’Accademia, de Peggy Guggenheim Collection en de brede kade van de Zattere. Dit is de betere keuze als je na de tentoonstelling nog een wandeling, glas wijn en een ander deel van de stad wilt.
De Biennale Arte 2026 loopt tot en met 22 november. Tot 27 september zijn de Giardini en het Arsenale geopend van 11.00 tot 19.00 uur. Op vrijdag en zaterdag blijft het Arsenale tot 20.00 uur open. Vanaf 29 september gelden herfsttijden van 10.00 tot 18.00 uur. De locaties zijn meestal op maandag gesloten.
Een regulier ticket kost € 30. Bezoekers ouder dan 65 betalen € 20 op vertoon van een identiteitsbewijs. Het ticket geeft één keer toegang tot de Giardini en één keer tot het Arsenale. Je mag die bezoeken over verschillende, zelfs niet opeenvolgende dagen verdelen. Dat is precies wat je moet doen.
Bekijk actuele openingstijden en tickets voordat je vertrekt. Voor wie rustiger wil kijken, zijn woensdag, donderdag en vrijdag de verstandigste dagen. Tot en met 27 september kun je op vrijdag langer in het Arsenale blijven.
Venetië zal nooit leeg zijn. Dat hoeft ook niet. Zodra je ophoudt de stad en de Biennale te behandelen als een lijst die af moet, ontstaat er ruimte. Voor een donker paviljoen, een onbekende kunstenaar, een omweg langs het water en misschien één werk dat met je mee naar huis reist.
