The Odyssey: Christopher Nolan zet koers naar Homers oerblockbuster

Wat meteen opvalt, is dat The Odyssey geen simpele avonturenfilm lijkt te willen zijn. Natuurlijk zijn de ingrediënten er: stormen, goden, monsters, oorlog, verleiding, schipbreuk en heldendom. Maar bij Nolan gaat spektakel zelden alleen over spektakel. Zijn beste films draaien om mannen die geobsedeerd raken door controle, tijd, schuld, macht of bestemming. Odysseus past daar bijna te goed bij. Hij is geen zuivere held, maar een slimme, beschadigde overlever: iemand die naar huis wil, maar onderweg steeds opnieuw geconfronteerd wordt met zijn eigen trots en keuzes.

Matt Damon lijkt als Odysseus een sterke keuze. Hij heeft het natuurlijke charisma van een klassieke filmster, maar ook iets vermoeids en menselijks. Dat is belangrijk, want Odysseus mag geen marmeren standbeeld worden. Hij moet iemand zijn die je bewondert én wantrouwt. In de beschikbare interviews wordt de productie omschreven als uitzonderlijk zwaar, met veel nadruk op fysieke schaal en praktische uitvoering. Rotten Tomatoes publiceerde rond de film ook interviews waarin Nolan, Damon, Anne Hathaway en Tom Holland spreken over de technische en fysieke uitdagingen van het maken van een epos op deze schaal.

De grootste troef van de film lijkt voorlopig de vorm. The Odyssey wordt sterk verkocht als een echte bioscoopervaring, met trailers en featurettes die de nadruk leggen op IMAX, grootse landschappen en tastbare actie. De officiële filmsite plaatst de film nadrukkelijk als een evenement voor de grote zaal, terwijl Rotten Tomatoes meerdere trailers en featurettes vermeldt, waaronder materiaal over het volledig draaien in IMAX.

Dat is precies waar Nolan doorgaans op zijn sterkst is. Hij begrijpt beter dan bijna elke andere hedendaagse blockbusterregisseur dat cinema ook architectuur is: geluid, formaat, ritme, montage en fysieke ruimte. Als The Odyssey werkt, dan waarschijnlijk niet omdat het Homers tekst netjes samenvat, maar omdat het de kijker laat voelen hoe eindeloos, gevaarlijk en vermoeiend die reis is. De beste versie van deze film is geen les klassieke mythologie, maar een ervaring van uitputting, verlangen en terugkeer.

Toch schuilt daar ook het risico. Nolan kan afstandelijk zijn. Zijn films zijn vaak indrukwekkend, maar niet altijd warm. Voor een verhaal als The Odyssey is emotie cruciaal. De reis van Odysseus heeft pas gewicht als Ithaka meer is dan een eindbestemming en Penelope meer dan een symbool. Anne Hathaway als Penelope kan daarom een sleutelrol spelen. Als zij alleen “de wachtende vrouw” blijft, verliest de film een groot deel van zijn tragische kracht. Maar als Nolan haar behandelt als een even intelligente en gekooide tegenhanger van Odysseus, kan de thuiskomst veel harder aankomen.

Tom Holland als Telemachus is eveneens interessant. Zijn personage vertegenwoordigt de generatie die is achtergelaten: de zoon die leeft in de schaduw van een vader die misschien een held is, misschien een mythe, en misschien gewoon afwezig. In recente interviews wordt zijn rol nadrukkelijk gekoppeld aan volwassenwording en het zoeken naar een eigen vorm van mannelijkheid. Dat kan de film een menselijker kern geven tussen al het mythologische geweld.

De vroege reacties zijn opvallend positief. Cinema Express meldt dat eerste recensies de film omschrijven als een visueel indrukwekkend en bijna overweldigend filmisch feest, terwijl Business Insider schrijft dat de vroege kritische ontvangst zeer positief is en vooral Damons vertolking veel aandacht krijgt. Zulke vroege buzz moet je altijd met enige voorzichtigheid lezen, maar het wijst er wel op dat The Odyssey voorlopig niet wordt ontvangen als een lege prestige-oefening.

Wat mij aan deze film het meest aanspreekt, is de ambitie. In een tijd waarin veel blockbusters voelen als merkbeheer, durft Nolan een oeroude tekst te behandelen alsof die opnieuw een massapubliek kan grijpen. Dat is bewonderenswaardig. De film lijkt niet gemaakt om makkelijk te zijn. Hij lijkt groot, ernstig, fysiek en waarschijnlijk soms log. Maar juist dat kan de kracht zijn. Een verhaal over een man die tien jaar nodig heeft om thuis te komen, mag zwaar aanvoelen.

De mogelijke zwakte zit in dezelfde ernst. Nolan heeft de neiging zijn personages soms ondergeschikt te maken aan structuur, idee en spektakel. Als The Odyssey te veel een technische triomf wordt en te weinig een emotionele wond, dan kan de film indrukwekkend zijn zonder echt ontroerend te worden. Een epos heeft niet alleen donder nodig, maar ook stilte: de blik van Penelope, de twijfel van Telemachus, de vermoeidheid van Odysseus wanneer hij eindelijk begrijpt wat zijn reis hem heeft gekost.

Voorlopig lijkt The Odyssey vooral een film die je in de bioscoop moet zien. Niet omdat elke grote film automatisch “op het grootste scherm” hoort, maar omdat dit project duidelijk rond die ervaring is gebouwd. Alles wijst op een werk dat schaal gebruikt als betekenis: de zee als vijand, de goden als druk, de reis als straf, en thuiskomen als iets dat misschien onmogelijker is dan vertrekken.

Als voorlopige review voelt The Odyssey als een van de meest veelbelovende films van 2026: groots, riskant, serieus en visueel waarschijnlijk spectaculair. Het is precies het soort film dat kan mislukken door overambitie, maar ook precies het soort film dat de hedendaagse blockbuster nodig heeft. Nolan lijkt met Homers epos niet simpelweg een oud verhaal opnieuw te vertellen. Hij probeert de mythe terug te geven aan het grote doek.

Proudies oordeel: The Odyssey lijkt een monumentale, donkere en meeslepende filmervaring te worden: mogelijk niet Nolans meest toegankelijke film, maar wel een van zijn meest ambitieuze.
‍
★★★★☆

‍