Er zijn relaties die eindigen met een harde klap. Andere verdwijnen bijna ongemerkt. Niet doordat de liefde volledig weg is, maar doordat irritaties, routines en kleine teleurstellingen langzaam meer ruimte innemen dan nieuwsgierigheid naar elkaar. In The Invite, de nieuwe film van Olivia Wilde, wordt zo’n ingeslapen huwelijk gedurende één lange avond onder een vergrootglas gelegd.
.png)
Wilde, bekend als regisseur van Booksmart en Don’t Worry Darling, speelt zelf Angela. Zij is al jaren getrouwd met Joe, vertolkt door Seth Rogen. Ze delen een huis, een dochter en een lange geschiedenis, maar lijken elkaar vooral nog te ontmoeten in verwijten. Hij stoort zich aan haar bemoeizucht. Zij ergert zich aan zijn passiviteit. Zelfs de voorbereidingen voor een eenvoudig etentje worden een wedstrijd in wie zich het minst gezien mag voelen.
Wanneer de bovenburen aanbellen, blijkt al snel dat dit geen gewone avond zal worden.
De gasten zijn Hawk en Piña, gespeeld door Edward Norton en Penélope Cruz. Waar Angela en Joe vermoeid, defensief en vastgeroest ogen, lijken hun buren ontspannen en vrij. Ze praten openlijk over verlangen, intimiteit en de afspraken binnen hun relatie. Niet provocerend om het provoceren, maar alsof zulke gesprekken de gewoonste zaak van de wereld zijn.
Dat verschil maakt Hawk en Piña aanvankelijk aantrekkelijk én verdacht. Zijn zij werkelijk zo bevrijd, of voeren ze net zo goed een zorgvuldig geregisseerde voorstelling op?
The Invite is geschreven door Rashida Jones en Will McCormack en gebaseerd op de Spaanse film en het toneelstuk The People Upstairs van Cesc Gay. De filmmakers kregen bovendien advies van de bekende relatietherapeut Esther Perel, wier ideeën over verlangen en langdurige relaties duidelijk door de film heen lopen.
Een belangrijke gedachte van Perel is dat een duurzame relatie veiligheid moet bieden, terwijl verlangen juist vaak behoefte heeft aan afstand, verrassing en een zekere mate van onzekerheid. We willen bij onze partner thuiskomen, maar verlangen tegelijkertijd naar iemand die ons nog kan verrassen. Die twee behoeften laten zich niet altijd eenvoudig met elkaar verzoenen.
Wat The Invite zo herkenbaar maakt, is niet het uitzonderlijke voorstel dat tijdens het diner ter sprake komt. Het zijn juist de kleine momenten daarvoor. Een kaasplankje dat verkeerd wordt aangesneden. Een uitnodiging waarover geen overleg is geweest. Een opmerking die op zichzelf onschuldig klinkt, maar waarin vijftien jaar frustratie meeklinkt.
Joe en Angela kennen elkaars zwakke plekken precies. Daardoor kunnen ze elkaar met één blik of halve zin verwonden. Hun gekibbel heeft bijna iets komisch, maar onder de grappen ligt verdriet. Ze zijn niet alleen teleurgesteld in elkaar; ze zijn ook teleurgesteld in wie ze zelf binnen dit huwelijk zijn geworden.
Dat is wellicht de ongemakkelijkste vraag die de film stelt: missen we werkelijk onze partner, of missen we soms vooral de persoon die we ooit zelf waren?
Lang samenleven betekent onvermijdelijk dat mensen veranderen. De een wordt zorgzamer, de ander voorzichtiger. Ambities verdwijnen of krijgen een andere vorm. Kinderen, werk en dagelijkse verantwoordelijkheden verschuiven het zwaartepunt van de relatie. Wat ooit een romantisch avontuur was, kan zo ongemerkt veranderen in een gezamenlijke onderneming die vooral efficiënt moet blijven draaien.
De film veroordeelt dat niet. Hij laat juist zien hoe verleidelijk het is om veiligheid te verwarren met stilstand.
Bijna de hele film speelt zich af in het appartement van Angela en Joe. Dat geeft The Invite de spanning van een toneelstuk: er is nauwelijks een mogelijkheid om aan het gesprek te ontsnappen. De personages verdwijnen soms naar de keuken, slaapkamer of badkamer, maar iedere afzondering is tijdelijk. Uiteindelijk moeten ze steeds weer bij elkaar aan tafel.
Het appartement is bovendien meer dan een decor. De petrol- en blauwgroene muren, de zorgvuldig gekozen kunst en de vele tweedehands meubels vertellen iets over Angela’s behoefte om een mooi en betekenisvol thuis te creëren. De woonkamer is vol persoonlijkheid, terwijl de slaapkamer opvallend kaal blijft. Volgens production designer Jade Healy en Wilde weerspiegelt juist die lege ruimte de staat van het huwelijk. Overal wordt geprobeerd de scheuren te bedekken, behalve op de plek waar de intimiteit verdwenen is.
Ook de manier waarop de film is gemaakt draagt bij aan de toenemende spanning. De scènes werden grotendeels in chronologische volgorde opgenomen, op één decor en gedurende ongeveer drie weken. Daardoor konden de acteurs de ontwikkeling van de avond daadwerkelijk doorleven en steeds verder voortbouwen op wat eerder was gebeurd.
De kracht van The Invite zit voor een belangrijk deel in de acteurs. Seth Rogen gebruikt zijn vertrouwde aarzelingen en ongemakkelijke humor, maar geeft Joe ook een voelbare melancholie. Edward Norton speelt Hawk aanvankelijk met een bijna irritante zelfverzekerdheid, waarna langzaam een kwetsbaardere man zichtbaar wordt. Penélope Cruz brengt warmte en rust in een gezelschap dat voortdurend dreigt te ontploffen.
Olivia Wilde heeft misschien wel de moeilijkste rol. Angela kan controlerend, nerveus en egocentrisch zijn, maar haar gedrag komt voort uit een diep verlangen om nog ergens betekenis aan te geven. Wilde durft haar niet alleen sympathiek te maken. Juist daardoor blijft ze menselijk.
Bij de première op het Sundance Film Festival reageerde het publiek uitbundig. Wilde en Norton vertelden later dat veel kijkers vooral leken te lachen uit opluchting: niet omdat relatieproblemen lichtzinnig zijn, maar omdat het bevrijdend kan zijn te ontdekken dat andere stellen met dezelfde stiltes, teleurstellingen en onzekerheden worstelen.
Niet iedere grap is even subtiel. Op enkele momenten voelt het gesprek nadrukkelijk geschreven en moeten de personages wel erg precies de juiste bekentenis op het juiste moment doen. Sommige critici vonden de toon daardoor onevenwichtig en de overgang van scherpe komedie naar sentiment niet volledig overtuigend. Toch werkt de film meestal, juist omdat hij zijn personages niet verdeelt in winnaars en verliezers. Geen van beide stellen bezit het geheim van een geslaagde relatie.
Voor een publiek dat zelf vele jaren liefde, huwelijk, scheiding of opnieuw beginnen achter zich heeft, biedt The Invite meer dan een komische avond vol pijnlijke situaties. De film gaat uiteindelijk over verandering.
In lange relaties wordt trouw vaak uitgelegd als blijven. Maar misschien vraagt werkelijke trouw soms om iets anders: opnieuw kijken naar de persoon tegenover u, zonder uitsluitend te zien wie hij of zij vroeger was. Olivia Wilde merkte in een interview op dat de sterkste stellen die zij kent geïnteresseerd blijven in wie hun partner vandaag is — niet alleen in de persoon met wie ze ooit een afspraak voor het leven maakten.
Daar ligt het hart van The Invite. Niet in de vraag of monogamie, een open relatie of uit elkaar gaan de juiste keuze is. De film geeft daarop bewust geen eenvoudig antwoord. Hij vraagt vooral hoeveel eerlijkheid een relatie kan verdragen — en hoeveel eerlijkheid nodig is om haar überhaupt levend te houden.
Soms is een crisis geen bewijs dat alles voorbij is. Soms is het het moment waarop twee mensen eindelijk stoppen met doen alsof alles nog hetzelfde is.
The Invite is een geestige, bij vlagen pijnlijke en verrassend tedere film over mensen die elkaar uit het oog zijn verloren. Een diner uit de hel, maar ook een uitnodiging om opnieuw te kijken: naar uw partner, naar uw keuzes en misschien vooral naar de vraag of vertrouwdheid nog altijd hetzelfde is als verbondenheid.
