Ik was altijd moe, niet als kind, maar gaandeweg. Ik wende eraan en dacht dat het bij het drukke leven hoorde. Ik was altijd te zwaar, ook daar wende ik aan. Ik deed mijn best mezelf de baas te blijven, maar dat lukte nooit echt, meer dan een halve eeuw lang. Tot ik meer leerde over gezonde voeding. Vandaag deel ik een aantal inzichten met je. Want goede voedingsstoffen geven enorm veel energie en ze zijn essentieel voor je gezondheid.
Fotocredit: Jeroen Rommen
In mijn vorige columns Energieker: Waarom “minder eten, meer bewegen” niet werkt en Energieker: Maak kennis met de drie reuzen, introduceerde ik verschillende thema’s rondom goede voeding. Deze column behandelt de voedingsstoffen die je lijf nodig heeft: koolhydraten, eiwitten, vetten, water, vitaminen en mineralen. Dit zijn ook de stoffen waaruit je lichaam is opgebouwd.
Koolhydraten geven je energie. Snelle koolhydraten komen snel in je bloed. En dat maakt dat je snel weer honger krijgt. Voorbeelden zijn suiker, koek, snoep en zoete drankjes. Langzame koolhydraten verteren langzaam. Ze geven je langdurig energie en bevatten vaak veel vitaminen en mineralen. Groenten, fruit, zilvervliesrijst, peulvruchten en volkorenbrood zijn hier voorbeelden van.
Eiwitten (proteïnen) zijn de bouwstenen van je lichaam. Ze zorgen onder andere voor groei, spieropbouw, herstel of vernieuwing van lichaamscellen. Eiwitten worden opgebouwd uit verschillende combinaties van aminozuren. Van de tweeëntwintig aminozuren kan je lichaam er dertien zelf maken, de overige negen zijn essentieel en moet je dus uit je voeding halen. Dierlijke eiwitten en soja bevatten alle negen aminozuren in voldoende mate. Plantaardige voeding, zoals bonen en granen hebben niet alle aminozuren, maar door combinaties krijg je toch het complete profiel, bijvoorbeeld in gerechten zoals chili sin carne met rijst. Je lichaam kan geen voorraad aanleggen van eiwitten, daarom is het belangrijk om bij elke maaltijd wat eiwitten te eten.
Vet heeft in je lichaam heel belangrijke functies, zoals energiereserve, bescherming van organen en bouwstof van celmembranen. Veel mensen zijn bang voor vet. Er zijn inderdaad slechte vetten, maar er zijn ook goede vetten die je lichaam hard nodig heeft. Omega-3-vetten zijn onder meer erg gezond. Deze vind je bijvoorbeeld in vette vis, walnoten en chiazaad.
Water heeft belangrijke functies in je lichaam, dat voor meer dan zestig procent uit water bestaat. Bijvoorbeeld temperatuurregeling, het op peil houden van het bloedvolume en het geleiden van zenuwprikkels in de hersenen die voor 75 procent uit water bestaan. Het is dus belangrijk om voldoende water te drinken, anderhalf à twee liter per dag, maar dit is natuurlijk ook afhankelijk van je inspanningsniveau, de temperatuur en andere omstandigheden.
Vitaminen en mineralen zijn volop te vinden in groenten, fruit en andere voedingsmiddelen van plantaardige oorsprong, zoals noten, specerijen, chocolade en koffie. Planten maken vitaminen aan en halen met hun wortels mineralen uit de grond. Mensen en dieren kunnen ook vitaminen aanmaken, maar niet in voldoende mate.
Bovengenoemde voedingsstoffen zijn essentieel. Fytonutriënten (de afweerstoffen die planten maken) zijn dat niet, maar deze zijn wel heel belangrijk om je gezondheid te ondersteunen. Ze kunnen bijvoorbeeld preventief werken tegen hart- en vaatziekten, kanker en diabetes type-2. Hier wordt nog volop onderzoek naar gedaan.
Gezond eten heeft een saai imago, waarom ben ik dan zo enthousiast? Een tijdje kon ik geen ander werk vinden dan schoonmaakwerk. Ik was 54 jaar oud en vond het zwaar, dag in dag uit. Maar toen ik gezond ging eten, kon ik de hele wereld aan. Dat gevoel gun ik iedereen! Door gezond te eten kreeg ik meer energie, dat leidde vervolgens weer tot nieuwe inspiratie om mijn leven om te draaien. Op 56-jarige leeftijd behaalde ik mijn diploma als gewichtsconsulent en op mijn 64e werd ik model. Inmiddels ben ik dus ook auteur en momenteel volg ik de opleiding tot leefstijlcoach. Gezonde voeding bracht me dus niet alleen een energieker lichaam, maar nog veel meer. Hoe het kon dat ik tegelijkertijd ook gewicht verloor, vertel ik je volgende keer in mijn column: Energieker: De sleutel tot blijvend gewichtsverlies.
Joyce Houtkoop, auteur van het boek Energieker, ontdekte pas op latere leeftijd hoe je met kleine, haalbare stappen meer energie kunt krijgen, vaak met gewichtsverlies als bijkomend voordeel. Ze deelt haar inzichten over gezonde voeding in columns op Proudies. Haar boek Energieker is te koop in alle boekwinkels, Bol.com en Amazon.
