Met de tentoonstelling BIRDS – Curated by The Goldfinch & Simon Schama presenteert het Mauritshuis in 2026 een van de meest ambitieuze en veelzijdige tentoonstellingen van het jaar. Centraal staat een intrigerende vraag: hoe kan het dat we vogels tegelijkertijd vereren én exploiteren? Vogels zijn al eeuwenlang diep verweven met de menselijke verbeelding. Ze staan symbool voor vrijheid, schoonheid, liefde en spiritualiteit. Tegelijkertijd worden ze gevangen, gegeten, tentoongesteld en gebruikt als statussymbool. Deze paradox vormt het hart van de tentoonstelling.
.png)
De tentoonstelling begint met een iconisch werk:
Het puttertje van Carel Fabritius.
Dit kleine, verstilde schilderij uit 1654 fungeert als curator en gids. De afgebeelde vogel zit vastgeketend aan zijn stokje: een krachtig beeld dat direct de centrale thematiek blootlegt: bewondering en gevangenschap in één.
Samen met de Britse historicus Simon Schama brengt dit werk een wereldwijde selectie van kunst samen waarin vogels centraal staan.
De tentoonstelling omvat een indrukwekkende mix van historische en hedendaagse werken. Bezoekers maken een visuele reis langs kunstenaars als:
Samen tonen zij hoe vogels door de eeuwen heen zijn afgebeeld: als religieuze symbolen, als exotische objecten, als voedselbron en als metafoor voor menselijke verlangens.
De tentoonstelling bestaat uit verschillende thematische perspectieven, van vogels als huisdier tot hemelse boodschappers, en combineert schilderkunst met tekeningen, mode, natuurhistorische objecten en audiovisuele installaties.
Volgens Simon Schama ligt onze fascinatie dieper dan alleen esthetiek. Vogels vertegenwoordigen iets wat de mens niet bezit: het vermogen om te vliegen. Deze vrijheid roept zowel bewondering als jaloezie op.
Door de geschiedenis heen verschijnen vogels in mythologie, religie en kunst als boodschappers van goden, symbolen van de ziel of voortekenen van het lot.
Maar deze bewondering kent een schaduwzijde. Vogels worden ook opgesloten in kooien, gefokt voor consumptie en ingezet als trofeeën. De tentoonstelling confronteert bezoekers met deze ongemakkelijke realiteit en stelt de bredere vraag: wat zegt onze omgang met vogels over onze relatie met de natuur?
In een tijd van biodiversiteitsverlies en ecologische crises krijgt de tentoonstelling extra urgentie. Schama benadrukt dat het verhaal van vogels onlosmakelijk verbonden is met dat van de mens: wanneer vogelpopulaties verdwijnen, heeft dat directe gevolgen voor ecosystemen én menselijke cultuur.
De tentoonstelling nodigt uit tot reflectie:
BIRDS is niet alleen een visuele ervaring, maar ook een cultureel programma. Er zijn rondleidingen, lezingen en zelfs filmvertoningen zoals The Birds in samenwerking met Filmhuis Den Haag.
Daarnaast verschijnt er een begeleidend boek met bijdragen van onder anderen Simon Schama, waarin de thematiek verder wordt verdiept.
BIRDS – Curated by The Goldfinch & Simon Schama is een rijke, gelaagde tentoonstelling die kunst, geschiedenis en ecologie samenbrengt. Het is zowel een viering van de schoonheid van vogels als een kritische reflectie op onze omgang met de natuur.
Het is precies deze combinatie die verklaart waarom kranten als NRC en Trouw de tentoonstelling met ★★★★★ beoordelen:
niet alleen vanwege de indrukwekkende kunstwerken, maar vooral vanwege de indringende vragen die ze oproept.
Een tentoonstelling die je niet alleen laat kijken, maar ook laat nadenken.
