Elke zomer nemen fotografen bezit van kerken, kloosters, pakhuizen en oude fabriekshallen in het Zuid-Franse Arles. Les Rencontres d’Arles is uitgegroeid van een bescheiden ontmoeting tussen beeldmakers tot Europa’s grootste en een van ’s werelds invloedrijkste fotofestivals. De 57ste editie laat zien dat fotografie niet alleen de werkelijkheid registreert, maar haar ook kan vervormen, herschrijven en opnieuw betekenis geven.
.png)
vWie in de zomer door Arles wandelt, kan nauwelijks om de fotografie heen. Achter de verweerde gevel van een kapel hangen monumentale portretten. In een voormalige spoorwerkplaats flikkeren films en projecties. Een oud aartsbisschoppelijk paleis verandert tijdelijk in een archief, terwijl in binnenplaatsen en industriële gebouwen werk van jonge fotografen naast dat van gevestigde namen verschijnt.
Dat samenspel tussen stad en beeld is het geheim van Les Rencontres d’Arles. Het festival beschikt niet over één centraal museumgebouw. Arles zelf wordt het museum. Meer dan veertig tentoonstellingen verspreiden zich over uitzonderlijke erfgoedlocaties, waardoor iedere route van zaal naar zaal ook een wandeling door de Romeinse, middeleeuwse en industriële geschiedenis van de stad wordt.
Het festival werd in 1970 opgericht door de uit Arles afkomstige fotograaf Lucien Clergue, schrijver Michel Tournier en historicus Jean-Maurice Rouquette. In een tijd waarin fotografie nog lang niet overal als volwaardige kunstvorm werd beschouwd, wilden zij fotografen, verzamelaars, uitgevers en publiek bij elkaar brengen.
Wat begon als een ontmoeting tussen een handvol liefhebbers groeide uit tot een internationaal instituut. Het festival hielp generaties fotografen doorbreken en wijdde in het verleden omvangrijke programma’s aan onder anderen Nan Goldin, Raymond Depardon en Martin Parr. De eigen collectie omvat inmiddels bijna 3.500 werken van meer dan 470 fotografen.
De bezoekersaantallen illustreren de schaal. In 2025 kwamen ongeveer 175.000 mensen naar Arles, samen goed voor meer dan 1,9 miljoen bezoeken aan afzonderlijke tentoonstellingen. Alleen al tijdens de openingsweek werden dat jaar 23.000 bezoekers geteld.
De editie van 2026 draagt het motto Des mondes à relire, vrij vertaald: werelden die opnieuw gelezen of bekeken moeten worden. Van 6 juli tot en met 4 oktober presenteert het festival verhalen uit onder meer Afrika, het Middellandse Zeegebied, Europa en de Verenigde Staten. Archieven, historische overzichtstentoonstellingen en nieuwe projecten worden daarbij bewust naast elkaar geplaatst.
Het programma draait niet uitsluitend om de beroemdste namen. Juist vergeten oeuvres, amateurbeelden en ongewone beeldarchieven krijgen een prominente plaats. Volgens een recensie in The Guardian is de editie daardoor speelser en eigenzinniger dan gebruikelijk: buitenaardse ontmoetingen, dierenfoto’s en lang onderbelichte fotografen blijken minstens zo overtuigend als klassieke retrospectieven.
Een van de blikvangers is We Are Not Alone, een tentoonstelling met foto’s van ufo’s en vermeende ontmoetingen met buitenaardse wezens. Veel beelden ontstonden tussen de jaren zestig en tachtig en blijken bij nadere beschouwing het resultaat van eenvoudige trucs, vergissingen of analoge toevalligheden. Toch gaat de expositie niet in de eerste plaats over bedrog. Zij stelt een actuelere vraag: waarom zijn mensen bereid een beeld te geloven, zelfs wanneer het bewijs wankel is?
Die vraag krijgt extra gewicht in een tijd van kunstmatige intelligentie en gemanipuleerde onlinebeelden. De ufofoto’s tonen dat visuele misleiding niet met digitale software is begonnen. Ook een schotel aan een touwtje kon ooit als overtuigend document de wereld rondgaan.
Een heel ander hoogtepunt is het werk van de Ivoriaanse fotograaf Paul Kodjo. In het Abidjan van de jaren zestig en zeventig fotografeerde hij mode, danszalen en het moderne stadsleven. Daarnaast maakte hij geënsceneerde beeldverhalen voor de populaire pers: fotografische feuilletons vol romantiek, verleiding en misverstanden. Zijn tentoonstelling Photoromance maakt zichtbaar hoe inventief en kosmopolitisch de populaire cultuur van het postkoloniale Ivoorkust was.
Ook twee Amerikaanse stadsfotografen krijgen een belangrijke plaats. Ming Smith gebruikt beweging, korrel en onscherpte om jazzmuzikanten en het zwarte stedelijke leven niet vast te zetten, maar bijna te laten vibreren. Haar expositie Wandering Light is haar eerste solotentoonstelling in Frankrijk.
Martine Barrat volgde vanaf de jaren zeventig bewoners, boksers en straatbendes in Harlem en de South Bronx. In plaats van de buurten uitsluitend als plaatsen van geweld en verval te tonen, registreerde zij intimiteit, trots en onderlinge verbondenheid. Haar tentoonstelling Soul of the City behoort volgens The Guardian tot de indrukwekkendste presentaties van deze editie.
Bekendere fotografen ontbreken niet. William Klein wordt honderd jaar na zijn geboorte herdacht, terwijl de Belgische Magnumfotograaf Harry Gruyaert met zijn intens verzadigde kleuren een visuele reis maakt van New York en Parijs tot Tokio, Mumbai en Zanzibar.
Een van de omvangrijkste tentoonstellingen is Animal Model, een panorama van bijna tweehonderd jaar dierenfotografie. Historische wetenschappelijke opnamen staan er naast modefotografie, kunstprojecten en filmpjes uit de sociale-mediawereld. Onder de vele vertegenwoordigde makers bevinden zich Henri Cartier-Bresson, Richard Avedon, Sophie Calle, Andreas Gursky, Rinko Kawauchi, Martin Parr en Hiroshi Sugimoto.
De tentoonstelling is toegankelijk en soms ronduit vermakelijk, maar daaronder ligt een serieuze gedachte. Hoe mensen dieren fotograferen, zegt veel over de manier waarop zij naar natuur kijken: als studieobject, gezelschap, voedsel, spektakel of medebewoner van de planeet. De camera blijkt daarbij nooit een neutrale waarnemer.
Les Rencontres is tijdens de openingsweek ook een ontmoetingsplaats voor de internationale fotowereld. Uitgevers presenteren nieuwe boeken, professionals beoordelen portfolio’s en prijzen bieden jonge makers zichtbaarheid. ’s Avonds verplaatst het programma zich naar het antieke theater en andere locaties voor projecties, optredens en gesprekken. De openingsweek van 2026 liep van 6 tot en met 12 juli; de tentoonstellingen blijven tot 4 oktober geopend.
Wie het festival bezoekt, doet er goed aan minstens twee dagen uit te trekken. De afstanden zijn meestal beloopbaar, maar het aantal locaties en tentoonstellingen maakt haast contraproductief. Een volledig online festivalpasse-partout kost in 2026 €42, een dagpas €35 en kaartjes voor afzonderlijke locaties tussen €6 en €15. Minderjarigen hebben een gratis toegangsbewijs nodig.
Uiteindelijk is Arles meer dan een plek waar foto’s worden opgehangen. Het festival onderzoekt wie beelden maakt, wie erop verschijnt en wie bepaalt welke foto’s bewaard blijven. Oude archieven worden er opnieuw geopend, vergeten kunstenaars krijgen een publiek en ogenschijnlijk alledaagse beelden worden historische documenten.
In de Provençaalse hitte wordt zo iedere zomer opnieuw duidelijk waarom fotografie blijft fascineren. Een foto kan bewijs zijn of fictie, herinnering of propaganda, kunstwerk of familiebezit. In Arles bestaan al die mogelijkheden naast elkaar — soms binnen één enkele opname.
