In Rotterdam staat een gebouw dat het traditionele museumconcept oprekt. Het Depot Boijmans Van Beuningen is geen tentoonstellingsruimte in de klassieke zin, maar een plek waar opslag, restauratie en presentatie samenkomen.
.png)
Daar wordt de nieuwe aflevering van De Kunst van het Doorgeven opgenomen, met Conservator Prenten en tekeningen Peter van der Coelen en Hoofd relatiebeheer & filantropie Minke van Hooff. Het gesprek draait niet alleen om de geschiedenis van Museum Boijmans Van Beuningen, maar vooral om de vraag wat een museum vandaag de dag eigenlijk is.
Boijmans is in 1849 ontstaan uit het legaat van Frans Jacob Otto Boijmans. Dat maakt het museum fundamenteel anders dan instellingen als het Rijksmuseum. De basis is particulier bezit, dat door de stad Rotterdam wordt overgenomen en toegankelijk wordt gemaakt voor publiek.
Die combinatie van particulier initiatief en publieke verantwoordelijkheid blijft bepalend. In de aflevering wordt duidelijk dat het museum nooit uitsluitend een overheidsinstelling is geweest. De collectie groeit vanaf het begin mede dankzij schenkingen, aankopen en betrokkenheid van verzamelaars.
Ook de rol van Arnaudina van Westrenen, de vrouw van Boijmans, krijgt daarbij aandacht. Haar betrokkenheid laat zien dat verzamelen vaak een gezamenlijk proces is geweest, iets wat lange tijd onderbelicht bleef.
Een cruciaal moment in de geschiedenis van het museum is de brand van 1864. Daarbij gaat een groot deel van de collectie verloren.
Voor een jonge instelling betekent dat in feite opnieuw beginnen. In de aflevering wordt duidelijk dat juist dit verlies richting geeft. Met het verzekeringsgeld wordt een nieuwe collectie opgebouwd, dit keer doelgerichter en selectiever.
Dat moment kan worden gezien als het begin van een bewuster collectiebeleid. De nadruk verschuift naar kwaliteit en samenhang, en naar een combinatie van oude meesters en modernere kunst.
In de decennia daarna ontwikkelt Boijmans zich verder, mede dankzij particuliere verzamelaars. De collectie wordt breder en omvat naast schilderijen ook tekeningen, prenten en toegepaste kunst.
Een belangrijk keerpunt is de rol van Daniël George van Beuningen. Zijn collectie wordt door de stad aangekocht en tilt het museum naar een internationaal niveau. Werken van onder anderen Jan van Eyck, Hieronymus Bosch en Pieter Bruegel de Oude maken vanaf dat moment deel uit van de collectie.
Daarmee verandert niet alleen de omvang van het museum, maar ook de positie. Boijmans wordt een instelling met internationale betekenis.
Een van de kenmerken waarmee Boijmans zich onderscheidt, is de surrealismecollectie. Het museum bezit als enige in Nederland een verzameling van wereldniveau, met werken van onder anderen René Magritte en Salvador Dalí.
Die collectie vormt ook de basis voor de huidige tentoonstelling Beyond Surrealism, die tot en met 6 april 2026 te zien is in het Depot. Wees er dus snel bij.
In deze tentoonstelling worden historische werken gecombineerd met hedendaagse kunst. Zes internationale kunstenaars, onder wie Kerstin Brätsch, Monster Chetwynd en Laure Prouvost, gaan in dialoog met surrealistische iconen.
Het resultaat is geen klassieke overzichtstentoonstelling, maar een opstelling waarin verbanden worden gelegd tussen verschillende periodes. Nieuwe werken, soms speciaal voor deze tentoonstelling gemaakt, staan naast historische stukken en laten zien dat het surrealisme nog altijd doorwerkt in de hedendaagse kunst.
De presentatie is niet lineair. Bezoekers bewegen zich vrij door de ruimte en worden geconfronteerd met onverwachte combinaties, van installaties en performances tot schilderijen en sculpturen.
De keuze om deze tentoonstelling in het Depot te tonen, is niet toevallig.
Het Depot is het eerste publiek toegankelijke kunstdepot ter wereld en maakt zichtbaar wat normaal achter de schermen gebeurt. Bezoekers zien hoe kunst wordt opgeslagen, geconserveerd en gerestaureerd.
Volgens Van Hooff en Van der Coelen is het Depot een direct gevolg van de geschiedenis van het museum. De groei van de collectie, de kwetsbaarheid die onder meer na de brand van 1864 duidelijk werd, en de toenemende professionalisering van behoud en beheer maken een gebouw als dit noodzakelijk.
Het Depot is daarmee niet alleen een praktische oplossing, maar ook een inhoudelijke stap. Het laat zien dat bewaren en tonen niet los van elkaar staan.
Het hoofdgebouw van Museum Boijmans Van Beuningen is momenteel gesloten vanwege een grootschalige renovatie en vernieuwing. Tot de heropening speelt het Depot een centrale rol in de presentatie van de collectie.
De aflevering biedt een inkijk in hoe een museum functioneert, van de negentiende eeuw tot nu. Niet alleen als plek waar kunst wordt getoond, maar als systeem dat afhankelijk is van keuzes, betrokkenheid en lange termijn denken. Klik hier om te luisteren.
