Op zoek naar iets voor na je pensioen? Ontdek je ‘zone of genius’

Wat is je zone of genius?

De term werd bekend door de Amerikaanse schrijver en psycholoog Gay Hendricks. In zijn boek The Big Leap beschrijft hij de zone of genius als het gebied waarin je talenten, plezier en natuurlijke energie samenkomen.

Het gaat niet alleen om iets waar je goed in bent. Veel mensen zijn namelijk uitstekend in werkzaamheden die ze na hun pensioen liever nooit meer doen.

Je zone of genius bevindt zich bij activiteiten die:

• je van nature goed afgaan;
• je energie geven in plaats van kosten;
• aansluiten bij wat je belangrijk vindt;
• voor anderen van waarde kunnen zijn;
• je het gevoel geven dat je helemaal jezelf bent.

Wanneer je in die zone actief bent, voelt het werk vaak minder als een verplichting. Je kunt er volledig in opgaan en merkt soms pas uren later hoeveel tijd er is verstreken.

Goed ergens in zijn is niet genoeg

Tijdens je loopbaan heb je waarschijnlijk allerlei vaardigheden ontwikkeld. Misschien was je goed in organiseren, rapporteren, leidinggeven, problemen oplossen of mensen overtuigen.

Maar de belangrijkste vraag is niet alleen: Waar ben ik goed in?

Vraag jezelf ook af:

Waar word ik enthousiast van?

Het verschil is belangrijk. Je kunt zeer competent zijn in het beheren van budgetten, maar veel meer voldoening halen uit het begeleiden van jonge ondernemers. Je kunt jarenlang een team hebben aangestuurd, terwijl je diepste plezier eigenlijk zat in persoonlijke gesprekken met collega’s. Of je hebt altijd in de zorg gewerkt, maar ontdekt dat schrijven, fotograferen of tuinieren je nieuwe energie geeft.

Je pensioen biedt de mogelijkheid om minder te doen van wat je alleen maar kúnt, en meer van wat werkelijk bij je past.

Je pensioen als proeftuin

Je hoeft niet meteen een volledig nieuw levensplan te maken. Zie deze fase liever als een proeftuin.

Begin klein. Geef een workshop. Loop een dag mee bij een vrijwilligersorganisatie. Help iemand met een vraagstuk uit je oude vakgebied. Schrijf een artikel. Meld je aan als mentor. Volg een cursus of pak een hobby opnieuw op die jarenlang op de achtergrond is geraakt.

Let tijdens deze activiteiten niet alleen op het resultaat, maar vooral op je energie.

Vraag jezelf na afloop af:

• Ging dit mij natuurlijk af?
• Werd ik er nieuwsgierig of enthousiast van?
• Zou ik dit vaker willen doen?
• Verloor ik tijdens de activiteit het gevoel voor tijd?
• Heeft iemand anders iets aan wat ik doe?
• Past dit bij de persoon die ik nu wil zijn?

De antwoorden geven vaak meer richting dan een uitgebreide beroepskeuzetest.

Kijk terug naar momenten waarop je tot je recht kwam

Je zone of genius is meestal niet volledig nieuw. Vaak loopt er een rode draad door je leven.

Denk eens terug aan momenten waarop je voelde: hier ben ik op mijn best.

Misschien was jij degene die rust bracht wanneer anderen in paniek raakten. Degene die ingewikkelde onderwerpen begrijpelijk kon maken. Degene bij wie mensen hun verhaal kwijt konden. Of degene die overal kansen zag en mensen bij elkaar bracht.

Vraag ook eens aan familieleden, vrienden of voormalige collega’s:

Wanneer zie jij mij echt tot mijn recht komen?

Anderen herkennen onze natuurlijke kwaliteiten soms eerder dan wijzelf. Wat voor jou vanzelfsprekend voelt, kan voor iemand anders juist bijzonder zijn.

Ervaring is geen bagage, maar grondstof

Veel mensen denken bij een nieuwe invulling van hun pensioen dat zij helemaal opnieuw moeten beginnen. Maar je hoeft je eerdere loopbaan niet achter je te laten. Je kunt je ervaring op een andere manier inzetten.

Een voormalig manager kan mentor worden. Een docent kan lezingen geven of verhalen schrijven. Een ondernemer kan startende bedrijven begeleiden. Iemand uit de zorg kan zich inzetten voor lotgenotencontact. Een enthousiaste kok kan buurtmaaltijden organiseren.

Je hoeft niet terug naar dezelfde functie, werkdruk of verantwoordelijkheden. Het gaat erom dat je de onderdelen behoudt die je energie geven en de rest zoveel mogelijk loslaat.

Maak ruimte voor wat je het liefste doet

Hendricks stelt dat mensen vaak veel tijd besteden aan zaken waarin ze competent zijn, maar die hen niet werkelijk vervullen. Zijn advies is om geleidelijk meer ruimte te maken voor activiteiten uit je zone of genius.

Dat kan ook na je pensioen betekenen dat je bewuste keuzes moet maken. Niet iedere aanvraag aannemen. Niet automatisch alle zorgtaken of vrijwilligersklussen op je nemen. Niet opnieuw een agenda creëren die net zo vol zit als tijdens je werkzame leven.

Vrijheid ontstaat niet alleen doordat je minder verplichtingen hebt. Vrijheid ontstaat ook doordat je durft te kiezen.

Een eenvoudige oefening

Pak een vel papier en maak drie kolommen.

Schrijf in de eerste kolom: Hier ben ik goed in.
In de tweede: Hier krijg ik energie van.
In de derde: Hiermee kan ik iets voor anderen betekenen.

Bekijk vervolgens waar de drie kolommen elkaar raken.

Daar kan jouw zone of genius liggen.

Misschien levert de oefening niet direct één duidelijk antwoord op. Dat hoeft ook niet. Het doel is niet om meteen je perfecte pensioenproject te vinden, maar om een richting te ontdekken die je kunt gaan onderzoeken.

Niet stoppen, maar anders beginnen

Je pensioen hoeft geen keuze te zijn tussen volledig doorwerken en helemaal niets meer doen. Er bestaat een groot gebied daartussenin.

Een gebied waarin je je ervaring kunt gebruiken zonder de oude werkdruk. Waarin nieuwsgierigheid belangrijker is dan carrière. Waarin je iets kunt bijdragen, maar ook kunt stoppen wanneer het niet meer past.

Misschien is de belangrijkste vraag voor deze nieuwe levensfase daarom niet:

Wat ga ik doen na mijn pensioen?

Maar:

Waar kom ik tot leven en hoe kan ik daar meer ruimte voor maken?

‍