Als enige Nederlander opgeleid tot profiler bij de FBI, weet Carlo Schippers als geen ander hoe je in het hoofd van een misdadiger kijkt. Hij vertaalde deze Amerikaanse technieken naar de Nederlandse praktijk en hielp zo vele complexe zaken op te lossen. Inmiddels heeft Carlo de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, maar van rustig aan doen is geen sprake: vanuit Canada blijft hij actief met lezingen geven en onlangs is er zelfs zijn boek Denken als de dader verschenen. Hierin neemt hij de lezer mee achter de schermen van de recherche en vertelt hij openhartig over zijn confrontaties met het kwaad. Wat motiveert iemand om bijna een halve eeuw lang in de schaduwen van de samenleving te werken? Mijn nieuwsgierigheid was gewekt. Tijd voor een interview!
Carlo, gefeliciteerd met je boek! Hoe vond je het om eraan te schrijven? “Nadat de uitgever mij hiervoor benaderde, ben ik direct begonnen met het opschrijven van mijn ervaringen. De afgelopen dertig jaren heb ik veel gastcolleges gegeven waarin ik praktijksituaties besprak; dat hielp enorm om alles weer helder voor de geest te krijgen. En het scheelt ook enorm: ik hoefde geen ingewikkelde verhaallijn of plot te verzinnen.”
Waarom heb je het geschreven? “Jarenlang dacht ik: een boek? Echt niet. Telkens als ik erover gevraagd werd, hield ik de boot af. Mijn reden was principieel: ik wilde nabestaanden niet kwetsen door gruwelijke details van moordzaken opnieuw op te rakelen. Zelfs na een positieve ervaring bij een misdaadpodcast van WNL bleef mijn standpunt hetzelfde; ik wilde niet het zoveelste boek over misdaad schrijven.
De omslag kwam pas vorig jaar tijdens een gesprek met een redacteur van de uitgeverij. Zij stelde een andere insteek voor: niet de focus op sensationele zaken, maar een eerlijk beeld van de dagelijkse politierealiteit. Dit boek gaat over mijn werk en de confrontatie met de schaduwkant van de samenleving, zonder de romantiek uit films en series. Deze vorm voelde eindelijk goed. Ik heb het ook beslist niet geschreven om op een bestsellerlijst terecht te komen.”
Wat doet dit werk met je mensbeeld? “Veel politiemensen – en ik ben daar geen uitzondering op – ontwikkelen een cynisch wereldbeeld. Door mijn latere werk als profiler is dat echter veranderd.”
Kun je dat uitleggen? ““Als profiler leerde ik om vanuit verschillende perspectieven te kijken: die van het slachtoffer, de dader, de getuigen en zelfs de rechercheurs die het onderzoek instellen. Al die rollen zijn bepalend voor de uitkomst van een zaak. Je moet je écht verdiepen in het slachtoffer en de verdachte die tegenover je zit. Heeft iemand al vaker vastgezeten, of juist een blanco strafblad? Is iemand snel ontvlambaar, of had deze situatie iedereen kunnen overkomen?
Iemand die een ander van het leven berooft, is niet per definitie door en door slecht; daar zitten vaak veel nuances in. Het is de kunst om echt te luisteren en de feiten zorgvuldig te verifiëren. Je moet de zaak serieus nemen, alles tot op de bodem uitzoeken en altijd kritisch blijven.”
Waarom moeten we dit boek lezen? “Als je geïnteresseerd bent in fictieve trillers of in TrueCrime, moet je je eens afvragen hoe het er in werkelijkheid aan toegaat. En wil je weten wat het werk van een profiler nu écht inhoudt? Loop dan naar de boekhandel en koop dit boek!”
Als je terugkijkt op je loopbaan, wat is je dan het meeste bijgebleven? “Ik denk de zaken waarbij iemand is vermist. De naasten blijven dan altijd achter met een enorme onzekerheid. Dat is vreselijk. Deze mensen willen maar één ding: duidelijkheid. Wat is er gebeurd? Waar is hun kind, partner, ouder, broer of zus? Ze zijn er dag en nacht mee bezig en menen hun geliefde overal te zien: in een auto die voorbijrijdt of in iemand die ze tegen komen in de supermarkt. Ik probeerde er altijd voor hen te zijn met oprechte empathie en liet zien dat ik tot het uiterste ging om hun dierbare terug te vinden.”
Tegenwoordig worden veel hulpverleners, zoals ambulancepersoneel en agenten belaagd door omstanders. “Daar word ik niet blij van; deze mensen krijgen heel wat te verduren. In mijn tijd in uniform hadden we weleens conflicten met dronken burgers, maar er werden geen cobra’s of vuurpijlen gegooid. Ook werd je niet constant gefilmd door omstanders met hun mobieltjes. Tegenwoordig draagt de politie bodycams op de borst; blijkbaar is dat nodig om achteraf precies te kunnen zien en horen wat er is gebeurd. Het is een trieste constatering dat we dit punt hebben bereikt."
Je bent inmiddels vijf jaar met pensioen. Heb je nog tips voor lezers die binnenkort stoppen met werken? “Er staan al ontzettend veel goede tips op jullie website. Mijn belangrijkste advies: probeer actief te blijven zolang dat kan en ga op zoek naar nieuwe activiteiten, mits je daar de energie voor hebt. Zelf ben ik drie jaar eerder gestopt met werken, het zogenaamde vroegpensioen. Niet omdat ik het werk niet meer leuk vond – integendeel zelfs – maar omdat ik nog fit ben en leuke dingen wilde gaan doen. Kort erna zijn mijn Canadese vrouw en ik verhuisd naar Canada; dat was een hele onderneming, maar gelukkig is alles goed verlopen. We hebben daar een mooi huis gekocht. Een bureaucratische rompslomp, we moesten aan veel regeltjes voldoen. Ik moest zelfs opnieuw rijexamen doen. Dat was na 45 jaar nog best even pittig, maar…ik ben geslaagd.”
Je hebt het afgelopen aan je boek gewerkt en daardoor veel gezeten. Hoe blijf je fit en vitaal? “De dag begint met een half uurtje yoga op een matje hier thuis; dat is goed voor lichaam en geest. Daarnaast ga ik vaak naar buiten om te wandelen, al is dat hier in de winter door alle sneeuw best een uitdaging. Ook ben ik veel aan het klussen in huis en in de tuin. Vroeger besteedde ik dat uit, maar nu doe ik bijna alles zelf. Dat is soms best een behoorlijke puzzel, maar ik struin heel YouTube af naar filmpjes met handige tips.”
Wat zijn je toekomstplannen? Komt er een tweede boek? “Ik heb geen plannen om een tweede boek te schrijven, in dit boek heb ik de meest interessante zaken beschreven. Een tweede deel zou dan altijd voelen als een slap aftreksel. En een fictieve triller schrijven zou een enorme uitdaging zijn. Ik denk dat ik het liever bij reizen houd. Zoals ook op jullie website staat: ga er opuit zolang het nog kan! Samen met mijn vrouw wil ik door Canada trekken om het land en al haar bevolkingsgroepen te ontdekken, waaronder de oorspronkelijke bewoners die hier al woonden ver voordat Columbus voet aan wal zette. Kortom: we gaan prachtige roadtrips maken en volop genieten van de vrijheid en ons pensioen.”
