Denk je aan Tsjechië, dan denk je waarschijnlijk eerst aan Praag. Logisch, want dat is een fantastische stad. Toch zeggen de inwoners van het land zelf: ‘In Prague you work, but in Brno you live’. Brno heeft namelijk bijna alles wat Praag ook heeft, maar dan zonder de hordes toeristen en de bijbehorende hoge prijzen. Het is hoog tijd om het verrassende Brno te ontdekken!
Brno stond al heel lang op mijn bucketlist. Ongeveer vijftien jaar geleden las ik het boek De glazen kamer van Simon Mawer. Dit prachtige verhaal is losjes gebaseerd op de iconische Villa Tugendhat in deze Tsjechische stad. Sindsdien wilde ik deze indrukwekkende villa dolgraag eens in het echt bezoeken. Toen ik er eindelijk doorheen liep, was het alsof ik weer even in het boek stapte: de villa zag er precies zo uit als ik me altijd had voorgesteld. Bovendien bleek Brno een bruisende studentenstad te zijn waar historie en gastronomie perfect samenkomen.
Brno: een levendige stad
Het kloppende hart van de stad is de Groentemarkt. Al sinds de dertiende eeuw vindt op dit plein dagelijks een kleurrijke markt plaats, waarmee het een van de oudste markten van Europa is. In de vroege ochtend is het er een komen en gaan langs de kramen, waar de geuren van verse producten en lokale seizoenswaren samenkomen. De opvallende roze ijswagen mag hier niet worden overgeslagen; het ambachtelijke ijs is een absolute aanrader voor fijnproevers.
Het iets verderop gelegen centrale Vrijheidsplein fascineert door een unieke mix van barokke architectuur en gewaagde moderne kunst. De absolute blikvanger is de zwarte astronomische klok in de vorm van een kogel. Elke dag om 11:00 uur rolt er een glazen knikker uit een van de vier openingen. Wie de bal als eerste vangt, mag hem houden als een uniek en felbegeerd souvenir. Op datzelfde moment – om 11:00 uur – slaat de klok van de Petrov-kathedraal twaalf keer. Dit herinnert aan een slimme list uit de Dertigjarige Oorlog in 1645. De Zweedse generaal beloofde de belegering te staken als Brno niet vóór het middaguur was ingenomen. De uitgeputte inwoners lieten de klokken daarom om 11:00 uur al twaalf keer luiden. Het Zweedse leger dacht dat het al 12:00 uur was en trokken zich terug. Zo werd de stad gered.
Heb je geen last van hoogtevrees? Beklim dan de 92 meter hoge toren van de nabijgelegen Sint-Jacobskerk voor een adembenemend uitzicht over de stad. Grote kans dat deze klim voor een gezonde eetlust zorgt. Schuif daarna aan bij Kohout na Víně, een fantastisch restaurant en wijnbar. Dit -door Michelin aanbevolen pareltje- wordt gerund door een enthousiast team van jonge professionals. Ik genoot hier van een verfijnde viergangenlunch van hoog niveau en betaalde omgerekend nog geen 30 euro. Zo wordt uit eten gaan wel heel erg leuk. Wat mij trouwens ook opviel tijdens de avondwandeling door de stad is het enorm aantal bijzondere cocktailbars.
De duistere ondergrondse Wereld
Naast de levendige sfeer bovengronds, herbergt Brno een minstens zo fascinerende wereld onder de straatstenen. De hele stad is namelijk onderkelderd. Voor wie geïnteresseerd is in historische plekken met een gedenkwaardig karakter en een bijzondere historische lading, is een bezoek aan het ondergrondse Ossuarium onder het Sint-Jacobsplein zeker de moeite waard.
In 2001 ontdekten archeologen hier de resten van maar liefst 50.000 slachtoffers van de Dertigjarige Oorlog en epidemieën. Men besloot de resten van de lichamen te ruimen en op te slaan in dit ondergrondse ossuarium. Dit maakt het na Parijs de grootste knekelkapel van Europa. Deze mysterieuze plek is opengesteld voor publiek.
Daarnaast is er onder de Groentemarkt een stelsel van historische tunnels. Hier sloeg men vroeger groente en fruit koel op. Tegenwoordig kun je hier wandelen met een gids en een Engelse audiotour.
Villa Tugendhat: Een modernistisch meesterwerk
Hoewel de historische binnenstad betoverend is, herbergt Brno ook een van de belangrijkste architectonische schatten ter wereld: Villa Tugendhat. Deze villa werd tussen 1929 en 1930 gebouwd naar een revolutionair ontwerp van de legendarische architect Ludwig Mies van der Rohe. Het iconische gebouw staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst en is een absolute must-see voor liefhebbers van design.
Voordat je binnenstapt, oogt de villa vanaf de straatzijde opvallend bescheiden. Eenmaal binnen door de 200 kilo zware houten deur word je direct overweldigd. De enorme glazen pui biedt een spectaculair uitzicht op de lager gelegen tuin en de skyline van de stad. In de zithoek vind je de beroemde, speciaal voor dit project ontworpen Barcelona-stoelen glanzen.
De villa brak destijds met alle trends. Het was het eerste particuliere woonhuis ter wereld met een stalen skeletbouw. Dankzij deze kruisvormige stalen kolommen waren er geen dragende binnenmuren nodig, wat zorgde voor een ongekend open en vloeiend ruimtegevoel. Mies van der Rohe combineerde dit minimalisme met exclusieve materialen. Het absolute hoogtepunt is de iconische wand van onyx, die magisch van kleur verandert wanneer de laagstaande winterzon erop schijnt. Daarnaast was de villa uitgerust met hypermoderne snufjes voor die tijd, zoals een vroeg soort heteluchtverwarming en elektrisch bedienbare ramen die volledig in de kelder konden zakken.
Het Joodse echtpaar Fritz en Greta Tugendhat kon helaas maar kort van hun droomhuis genieten; in 1938 moesten zij vluchten voor de nazi's. Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam de Gestapo de villa in. De Duitse commandant vond de onyx wand zo lelijk dat hij er een bakstenen muur voor liet metselen. Dit bleek achteraf de redding van het kunstwerk, waardoor het de oorlog overleefde. Zelfs toen het Rode Leger de villa later als paardenstal gebruikte, bleef de wand intact.
Na decennia van verval is de villa grondig gerestaureerd en in de oorspronkelijke staat teruggebracht. Belangrijke tip: reserveer je tickets écht lang van tevoren, want de rondleidingen zijn enorm populair.
Wijnen proeven
Brno vormt de toegangspoort tot Zuid-Moravië, waar vrijwel alle Tsjechische wijn vandaan komt. Binnen no-time sta je tussen de glooiende, groene wijnheuvels waar vooral uitstekende wijnen worden geproduceerd.
In het schilderachtige plaatsje Petrov ligt Plže: een unieke verzameling van historische, witgekalkte wijnhuisjes met felblauwe plinten. Deze gevels vormen de toegang tot diep uitgegraven wijnkelders. Tegenwoordig herbergt elk huisje een sfeervol proeflokaal waar aan het eind van de middag lokale wijnen kunnen worden geproefd en gekocht. Voor de absolute topwijnen gaat de route verder naar Valtice. In de kelders van het kasteel bevindt zich de Nationale Wijnkelder van Tsjechië, waar de honderd allerbeste wijnen van het land klaarstaan voor een unieke proeverij.
Tijdens een bezoek aan een lokaal wijndomein, zoals dat van de familie Špalek, wordt duidelijk hoe diep de wijntraditie hier geworteld is. Al generaties lang produceren zij uitmuntende, karaktervolle witte wijnen zoals Grüner Veltliner. Kamilla Špalek staat nu aan het roer en vertelt gepassioneerd over hun volledig biologische werkwijze. Omdat geen chemische middelen worden gebruikt, plukt de familie soms nachtenlang met de hand rupsen van de wijnstokken. Deze toewijding werpt haar vruchten af, want hun wijnen vallen regelmatig in de prijzen.
Wil je de reis écht onvergetelijk maken? Boek dan een vlucht met een luchtballon bij Balloon Palava om de wijnvelden van grote hoogte te bewonderen.
Brno heeft volgens mij alles in zich voor een verrassende stedentrip. Wanneer pak jij je koffers?
Meer reistips van Mirjam:
