Op safari in Nederland? Het kan écht. In het boek Wild spotten in Nederland neemt natuurexpert Paul Cosijn je mee naar de mooiste, verborgen plekken van ons land. Van imposante edelherten op de Veluwe tot ritselende bevers in de Biesbosch: Paul geeft praktische tips en deelt zijn meest bijzondere ontmoetingen. Zijn belangrijkste les? Je hebt geen speciale vaardigheden nodig om de natuur te ontdekken. Zelf studeerde Cosijn geen biologie en groeide hij evenmin op in een blokhut op de Veluwe. “Het enige wat je nodig hebt, is interesse in de natuur. Gebruik al je zintuigen en neem de tijd. Let op beweging, luister naar de geluiden en sta regelmatig stil."
Credits: Puck Scheres
Zijn eigen fascinatie voor de wildernis begon al vroeg. Cosijn reisde jarenlang door natuurgebieden over de hele wereld en volgde in Botswana een opleiding tot safarigids. Daar leerde hij hoe je dieren opspoort, gedrag interpreteert en het landschap leest. Een van de gidsen met wie hij op pad ging, merkte op dat Cosijn ingewikkelde natuurkennis opvallend toegankelijk kon uitleggen. Waarom schreef hij dat niet eens op? Die opmerking was niet tegen dovemansoren gezegd.
Paul, complimenten voor je boek. Waarom heb je het geschreven?
“Wild spotten in Nederland wil in de eerste plaats inspireren; het is een aansporing om er lekker op uit te trekken. Start dicht bij huis en ga op ontdekkingstocht. Met de auto, de fiets of de benenwagen. Doe het zo vaak en zo lang als je kunt en kijk maar wat je tegenkomt. Gebruik al je zintuigen en ervaar wat de omgeving je te vertellen heeft, want de natuur heeft altijd iets moois te bieden.”
Voor wie heb je het geschreven?
“Niet specifiek voor één bepaalde doelgroep. Eigenlijk is het voor iedereen die meer wil weten over de Nederlandse natuur, die zelf op ontdekkingstocht wil gaan en daar natuurlijk ook plezier aan wil beleven. Het logische vervolg is dat we die natuur dan ook willen beschermen. Want als we er te ver vanaf staan, zien we de waarde er niet van in. En dan voelen we ook de noodzaak niet om er zuinig op te zijn.”
Maak je je zorgen om de natuur?
“We weten eigenlijk nog maar heel weinig van de natuur. De natuur zelf heeft miljoenen jaren ervaring, die door de evolutie allemaal is opgeslagen. Toch vindt de mens het nodig om constant in te grijpen, en dat heeft niet altijd een positief effect. De natuur kan namelijk heel veel zelf. Kijk maar naar Tsjernobyl, waar veertig jaar geleden een kernramp plaatsvond. Voor de mens was het levensgevaarlijk om daarheen te gaan. Maar het bijzondere is: planten en kleine dieren hebben zich daar ontzettend goed aangepast, zonder hulp van de mens. Wetenschappers zijn er nog altijd verbaasd over.”
Geeft dat hoop bij de huidige klimaatverandering?
“Het geeft hoop omdat processen in de natuur zich heel snel kunnen herstellen. Maar tegelijkertijd moeten we ons eigen gedrag snel wijzigen. We zijn doorgeschoten: we verbruiken met z’n allen tweeënhalve aarde, terwijl we heel goed weten dat we er maar één hebben.”
Wat doe je zelf om de natuur een handje te helpen?
“Het schrijven van dit boek is daar een goed voorbeeld van. Daarnaast ga ik regelmatig als gids met mensen op pad om ze enthousiast te maken over al het moois buiten. Ik hoop dat de natuur zo een belangrijkere plaats in hun leven krijgt. Ik zal trouwens nooit belerend vertellen wat anderen moeten doen, want ik geloof dat zoiets averechts werkt.”
Wat is het grote verschil tussen dieren spotten in bijvoorbeeld Afrika en dieren in de Nederlandse bossen?
"Grote en zeer krachtige dieren geven ons al snel een nietig gevoel. Door filmpjes op sociale media denken mensen vaak dat de Afrikaanse natuur levensgevaarlijk is. In werkelijkheid vertonen dieren die nauwelijks met mensen in contact komen juist heel voorspelbaar gedrag. Het wordt meestal pas gevaarlijk als ze wél aan mensen gewend raken. Ze kunnen ons dan gaan associëren met voedsel, wat leidt tot onnatuurlijk gedrag. Olifanten hebben bovendien een ijzersterk geheugen; zij kunnen bijvoorbeeld een witte Land Rover aanvallen omdat er ooit vanuit een soortgelijke wagen op een familielid is geschoten. In de Nederlandse bossen hoef je hier gelukkig niet bang voor te zijn."
Je hebt veel natuur in de wereld gezien. Wat heeft de meeste indruk op je gemaakt?
“De Okavangodelta in Botswana. Dat natuurgebied is zo onvoorstelbaar mooi en puur, dat raakt echt iedereen. Er is geen snelweg, stad of dorp in de buurt en er leven ontzettend veel diersoorten door elkaar. Het is onmogelijk om je daar te vervelen; er gebeurt altijd wel wat. Maar ik kan ook intens genieten van andere plekken; ik was onlangs in Costa Rica en zag daar complete vogelfamilies die ik nog nooit eerder had gezien.”
En welke plek in Nederland is favoriet?
“Landgoed de Hamert vind ik een geweldige ontdekking. Het is onderdeel van Nationaal Park De Maasduinen. Omdat het wat afgelegen ligt, zijn er weinig mensen en kun je het gebied nog echt helemaal voor jezelf hebben.”
Wil je de lezers nog iets meegeven?
“Trek de natuur in en ga op zoek naar wild! Veel mensen denken nog steeds dat je voor het 'echte' werk naar Afrika moet, maar dat is totaal niet nodig. De Nederlandse wildernis is ontzettend boeiend. Het zijn hier alleen geen savannes, maar moerasbossen, duinen, heidevelden en ruige bosranden waar dieren zich verborgen houden. Reeën, vossen, hazen, bevers, roofvogels. En soms iets wat veel kleiner is. Neem de rust, ga op een bankje zitten en kijk gewoon eens goed om je heen. Laat je telefoon in je zak, maak geen foto’s, maar geniet intens van het moment. De mooiste ontdekkingstocht begint immers wanneer je stopt met zoeken en simpelweg begint te kijken.”
Meer interviews lezen van Mirjam?
